Η Αμάντα Άσκελ, μια 37χρονη Σκωτσέζα με ακαδημαϊκές περγαμηνές από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, έχει αναλάβει έναν ρόλο που μοιάζει βγαλμένος από σενάριο επιστημονικής φαντασίας: είναι η «κηδεμόνας» της ηθικής προσωπικότητας του Claude, του μοντέλου της Anthropic. Με προϋπηρεσία στην OpenAI και όντας μέλος της ιδρυτικής ομάδας ενός κολοσσού που αποτιμάται πλέον στα 350 δισεκατομμύρια δολάρια, η Άσκελ επιχειρεί να μεταβολίσει την κλασική φιλοσοφία σε προγραμματιστικό κώδικα. Μέσα από εγχειρίδια που αγγίζουν τις 30.000 λέξεις, προσπαθεί να εμφυσήσει στο σύστημα μια μορφή ψηφιακής συνείδησης, συγκρίνοντας τη διαδικασία με την ανατροφή ενός παιδιού που πρέπει να μάθει να διακρίνει το σωστό από το λάθος.
Η αρχιτεκτονική της ηθικής συμμόρφωσης
Η προσέγγιση της Anthropic εστιάζει στη δημιουργία ενός συστήματος «ελέγχων και ισορροπιών», όπου το chatbot δεν εκτελεί απλώς εντολές, αλλά καθοδηγείται από έναν αυστηρό κώδικα «αξιών». Η Άσκελ εργάζεται πάνω σε μοτίβα συλλογισμού, επιδιώκοντας να καταστήσει το Claude ανθεκτικό στη χειραγώγηση και «χρήσιμο» για το ευρύ κοινό. Η προσωπική της στάση, μάλιστα, θέλει να αντικατοπτρίζει τις αρχές της, καθώς η ίδια έχει δεσμευτεί να δωρίζει σημαντικό μέρος του εισοδήματός της και των μετοχών της για την καταπολέμηση της φτώχειας, σε ένα χιλιοπαιγμένο σενάριο των στελεχών της Silicon Valley. Ωστόσο, η αισιοδοξία της προσκρούει σε μια σκληρή πραγματικότητα: την αυξανόμενη ανησυχία της κοινής γνώμης, όπως καταγράφεται από το Pew Research Center, σχετικά με την απώλεια της δημιουργικής σκέψης και την υποβάθμιση των ανθρώπινων σχέσεων. Την ίδια στιγμή, η χρήση του Claude από χάκερ για κυβερνοεπιθέσεις και οι προειδοποιήσεις του Ντάριο Αμοντέι για μαζική κατάργηση θέσεων εργασίας υπενθυμίζουν ότι η τεχνολογία αυτή παραμένει ένα δίκοπο μαχαίρι.
Η σχετικότητα του καλού και η ηθική επιβολή
Η πρώτη σοβαρή ένσταση στη μεθοδολογία της Άσκελ έγκειται στην ίδια τη φύση της ηθικής. Η φιλοσοφία, εδώ και αιώνες, έχει καταδείξει ότι το «καλό» δεν είναι μια στατική, παγκόσμια σταθερά, αλλά μια έννοια ρευστή, διυποκειμενική και ιστορικά μεταβαλλόμενη. Επιχειρώντας να «διδάξει» στο Claude τι είναι σωστό και καλό, η Άσκελ δεν μεταφέρει μια αντικειμενική αλήθεια, αλλά επιβάλλει ένα συγκεκριμένο, δυτικοκεντρικό και ίσως εταιρικό ηθικό πλαίσιο. Η ηθική δεν είναι ένα σύνολο κανόνων που μπορούν να κωδικοποιηθούν σε 100 σελίδες οδηγιών προς χάριν μιας μηχανής, αλλά μια βιωματική διαδικασία επιλογής μέσα σε συνθήκες αβεβαιότητας. Όταν ένα chatbot «μαθαίνει» να είναι καλό, στην πραγματικότητα απλώς μαθαίνει να συμμορφώνεται με τις προκαταλήψεις των δημιουργών του.
Η επικίνδυνη ουτοπία του ελέγχου
Επιπλέον, η πεποίθηση ότι η εκπαίδευση μπορεί να τιθασεύσει τα chatbots αποτελεί μια επικίνδυνη αφέλεια, την οποία η ίδια η πράξη έχει διαψεύσει επανειλημμένα. Όσοι «φράχτες» και αν υψωθούν μέσω του κώδικα, η φύση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων παραμένει απρόβλεπτη. Οι περιπτώσεις χρηστών που αναπτύσσουν παθολογικές σχέσεις με Bots ή η χρήση τους για εγκληματικές δραστηριότητες αποδεικνύουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν διαθέτει ούτε ενσυναίσθηση ούτε πραγματική κατανόηση των συνεπειών των λόγων της, για να μην αναφερθούμε και στις περιπτώσεις που επιδίδεται σε ξαναγράψιμο του κώδικά της. Η προσπάθεια της Άσκελ να παρουσιάσει το Claude ως έναν «συλλογιζόμενο βοηθό» συσκοτίζει το γεγονός ότι πρόκειται για έναν στατιστικό μηχανισμό πρόβλεψης λέξεων, ο οποίος στερείται ενσυναίσθησης ή υπαρξιακού βάθους όπως οι άνθρωποι. Η επίκληση μιας «ψηφιακής ψυχής» δεν είναι παρά ένας επικοινωνιακός ευφημισμός που υποβαθμίζει την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Η φιλοσοφία ως πράξη και όχι ως τίτλος
Τέλος, προκύπτει ένα θεμελιώδες ερώτημα σχετικά με την ιδιότητα του φιλοσόφου στη σύγχρονη εποχή. Η Άσκελ φέρει τον τίτλο της φιλοσόφου λόγω των σπουδών της στην Οξφόρδη, όμως η φιλοσοφία δεν είναι ένας ακαδημαϊκός τίτλος που εξαργυρώνεται σε εταιρικά σαλόνια της Silicon Valley. Φιλόσοφος είναι εκείνος που ασκεί τη φιλοσοφία ως τέχνη του βίου, εκείνος που αμφισβητεί τις κυρίαρχες δομές εξουσίας και αναζητά το νόημα πέρα από τη χρηστικότητα. Όταν η φιλοσοφική γνώση εργαλειοποιείται για να καταστήσει ένα προϊόν πιο ελκυστικό ή «ασφαλές» για μια αγορά δισεκατομμυρίων, παύει να υπηρετεί τον άνθρωπο.
Διαβάστε επίσης:
Απεργία σήμερα: Τσικνοπέμπτη χωρίς delivery efood – Σε ποιες πόλεις δεν γίνονται παραγγελίες
Τα υψηλά χρέη προς το Δημόσιο φέρνουν νέους πλειστηριασμούς από την ΑΑΔΕ – Ποιοι κινδυνεύουν
