Ριζικές αλλαγές στη διαδικασία δημοσίευσης για τις διαθήκες όλων των τύπων -ιδιόγραφων, δημόσιων ή μυστικών- φέρνει ο νέος νόμος που προβλέπει για πρώτη φορά τη σύσταση Μητρώου Διαθηκών. Πρόκειται για μια σημαντική νομοθετική τομή, που εισάγει τον θεσμό της ψηφιακής ανάρτησης και αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο δημοσιοποιείται η τελευταία βούληση κάθε διαθέτη.
Η νέα διαδικασία για τις διαθήκες
Με το νέο πλαίσιο, η τελευταία βούληση του διαθέτη -ανεξαρτήτως του τύπου διαθήκης που έχει επιλέξει- θα καταχωρίζεται σε ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα με την ονομασία «Μητρώο Διαθηκών».
Η καταχώριση γίνεται αμελλητί και ηλεκτρονικά, ενώ με την ανάρτηση δημοσιεύονται τα βασικά στοιχεία του διαθέτη:
- το ΑΦΜ,
- η ημερομηνία γέννησης,
- το είδος της διαθήκης,
- και ο αριθμός πράξης.
Αυτό σημαίνει ότι ο συμβολαιογράφος ή, στην περίπτωση Ελλήνων κατοίκων εξωτερικού, ο πρόξενος, μόλις περιέλθει σε γνώση του η διαθήκη, θα είναι υποχρεωμένος να προχωρά άμεσα στη δημοσίευσή της στο Μητρώο.
Ειδική μέριμνα για «εξωτερικούς κληρονόμους»
Ιδιαίτερη πρόνοια λαμβάνεται για τις περιπτώσεις όπου ως κληρονόμος ορίζεται πρόσωπο που δεν ανήκει στη λεγόμενη «κληρονομική αλυσίδα». Πρόκειται για περιπτώσεις όπου ο κληρονόμος δεν είναι:
- σύζυγος του διαθέτη,
- πρόσωπο με το οποίο υπάρχει σύμφωνο συμβίωσης,
- ή συγγενής τουλάχιστον έως και τέταρτου βαθμού.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, προβλέπεται η διενέργεια γραφολογικής πραγματογνωμοσύνης ώστε να διασφαλιστεί η γνησιότητα της γραφής και της υπογραφής του διαθέτη.
Ο ρόλος των προξενικών αρχών
Για τους κατοίκους του εξωτερικού, κεντρικό ρόλο αναλαμβάνει η αρμόδια προξενική αρχή, η οποία λειτουργεί ως «γέφυρα» για την καταχώριση της διαθήκης στο Μητρώο.
Σύμφωνα με τον νόμο, το προξενείο όπου φυλάσσεται η διαθήκη οφείλει, μόλις πληροφορηθεί τον θάνατο του διαθέτη, να τη δημοσιεύσει. Η διαδικασία γίνεται με τη σύνταξη πρακτικού, στο οποίο καταχωρίζεται ολόκληρη η διαθήκη. Το πρακτικό υπογράφεται από τον προϊστάμενο της προξενικής αρχής και τον γραμματέα.
Εναλλακτικά, η διαθήκη μπορεί να δημοσιευθεί στο προξενικό γραφείο, παρουσία δύο μαρτύρων και του γραμματέα του προξενείου, αν αυτός υπάρχει.
Νέα εποχή στη διαχείριση διαθηκών
Με την ψήφιση του νέου νόμου, η δημοσίευση των διαθηκών περνά σε μια νέα ψηφιακή εποχή, εξασφαλίζοντας ταχύτητα, διαφάνεια και ασφάλεια.
Οι αλλαγές στοχεύουν να περιορίσουν γραφειοκρατικά εμπόδια, να μειώσουν τον χρόνο αναμονής για τους κληρονόμους και να ενισχύσουν τη διαφάνεια στη διαδικασία εκτέλεσης της τελευταίας βούλησης.
