Σε τροχιά κλιμάκωσης βρίσκονται οι κοινωνικές αντιδράσεις στο Ιράν, με τις διαδηλώσεις να εξαπλώνονται από την Τεχεράνη σε μεγάλες πόλεις και πανεπιστήμια της χώρας. Την ώρα που η κυβέρνηση δηλώνει πρόθυμη να ακούσει τα «νόμιμα αιτήματα» των πολιτών, ο γενικός εισαγγελέας στέλνει σαφές μήνυμα μηδενικής ανοχής σε κάθε μορφή κινητοποίησης που, κατά την εκτίμησή του, απειλεί τη «δημόσια ασφάλεια».
Προειδοποίηση από τη Δικαιοσύνη
Ο γενικός εισαγγελέας του Ιράν, Μοχάμαντ Μοβαχεντί-Αζάντ, διαμήνυσε μέσω των κρατικών μέσων ενημέρωσης ότι οι αρχές θα απαντήσουν «αποφασιστικά» αν οι διαδηλώσεις, που ξέσπασαν με αφορμή τη ραγδαία υποτίμηση του ριάλ και τη βαριά οικονομική κρίση, οδηγήσουν σε αποσταθεροποίηση της χώρας. Αν και αναγνώρισε ότι οι ειρηνικές κινητοποιήσεις για το βιοτικό επίπεδο αποτελούν «κατανοητή κοινωνική πραγματικότητα», ξεκαθάρισε πως κάθε απόπειρα μετατροπής τους σε πράξεις «πολιτικής αναταραχής, καταστροφής δημόσιας περιουσίας ή εφαρμογής σεναρίων σχεδιασμένων εκτός χώρας» θα αντιμετωπιστεί με «νόμιμη, αναλογική και αποφασιστική απάντηση».
Από τα παζάρια στους δρόμους και τα πανεπιστήμια
Οι κινητοποιήσεις ξεκίνησαν την Κυριακή, όταν καταστηματάρχες στην Τεχεράνη κατέβασαν ρολά σε ένδειξη διαμαρτυρίας για την κατάρρευση του εθνικού νομίσματος σε ιστορικά χαμηλά έναντι του δολαρίου. Μέσα σε δύο ημέρες, οι διαμαρτυρίες επεκτάθηκαν σε άλλες πόλεις, με φοιτητές να βγαίνουν στους δρόμους της πρωτεύουσας και κινητοποιήσεις να καταγράφονται σε πανεπιστήμια και ιδρύματα σε Ισφαχάν, Γιαζντ και Ζαντζάν, σύμφωνα με το πρακτορείο IRNA. Το Ilna ανέφερε ότι διαδηλώσεις πραγματοποιήθηκαν συνολικά σε δέκα πανεπιστήμια, εκ των οποίων τα επτά στην Τεχεράνη.
Η κοινωνική έκρηξη συνδέεται άμεσα με τη δραματική επιδείνωση της οικονομικής κατάστασης. Το ριάλ έχει χάσει σχεδόν τη μισή του αξία μέσα σε έναν χρόνο, με την ισοτιμία να φτάνει τα 1,42 εκατομμύρια ριάλ ανά δολάριο, από 820.000 πέρυσι. Η οικονομία, ήδη αποδυναμωμένη από δεκαετίες κυρώσεων, δέχθηκε νέο πλήγμα μετά την επαναφορά διεθνών περιορισμών από τον ΟΗΕ στο πλαίσιο του πυρηνικού προγράμματος. Με τον πληθωρισμό να κινείται γύρω στο 50%, οι τιμές των εισαγόμενων προϊόντων και το κόστος ζωής εκτοξεύονται, πλήττοντας ευθέως τα νοικοκυριά.
Θα ακούσουμε τους πολίτες λέει η κυβέρνηση
Απέναντι στη διευρυνόμενη δυσαρέσκεια, η κυβέρνηση επιχειρεί να εκπέμψει καθησυχαστικά μηνύματα. Η κυβερνητική εκπρόσωπος Φατεμέ Μοχατζεράνι δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα ακούσει με υπομονή τις διαμαρτυρίες, ακόμη και αν αυτές είναι «σκληρές», αναγνωρίζοντας το δικαίωμα της ειρηνικής συνάθροισης. Τόνισε ότι το κράτος «βλέπει, ακούει και αναγνωρίζει επίσημα» τις δυσκολίες και τις κρίσεις που βιώνει η κοινωνία.
Στο ίδιο πνεύμα, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, σε συνάντηση με συνδικαλιστικούς εκπροσώπους, δήλωσε ότι έχει δώσει εντολή στους αξιωματούχους να αφουγκραστούν τα «νόμιμα αιτήματα» των διαδηλωτών και δεσμεύτηκε να προστατεύσει τα μέσα βιοπορισμού τους, τα οποία χαρακτήρισε «καθημερινή του έγνοια».
Αντικρουόμενα μηνύματα και φόβοι κλιμάκωσης
Παρά τις κυβερνητικές διαβεβαιώσεις, η εικόνα παραμένει αντιφατική. Από τη μία πλευρά, η ηγεσία εκφράζει κατανόηση και προχωρά σε κινήσεις όπως η αντικατάσταση του διοικητή της κεντρικής τράπεζας. Από την άλλη, οι προειδοποιήσεις της Δικαιοσύνης και οι φόβοι για κλιμάκωση αποτυπώνουν την ανησυχία του καθεστώτος. Σύμφωνα με αναλυτές, πέρα από την οικονομική ασφυξία, βαριά σκιά ρίχνουν και οι γεωπολιτικές εντάσεις, που επιβαρύνουν περαιτέρω την καθημερινότητα των πολιτών.
Η χαμηλή εμπιστοσύνη της κοινωνίας στην ικανότητα της κυβέρνησης να δώσει λύσεις αποτελεί κρίσιμο παράγοντα. Όπως επισημαίνουν ειδικοί, οι διαμαρτυρίες μπορεί να ξεκινούν από οικονομικά αιτήματα, αλλά συχνά εξελίσσονται σε ευρύτερη αμφισβήτηση της πολιτικής και κοινωνικής τάξης. Σε μια χώρα που αντιμετωπίζει ταυτόχρονα οικονομική, ενεργειακή και υδατική κρίση, με περιορισμένη πρόσβαση στο διαδίκτυο, το ενδεχόμενο περαιτέρω έντασης παραμένει ανοιχτό.
Το Ιράν έχει βιώσει πρόσφατα κύματα μαζικών διαδηλώσεων, με πιο χαρακτηριστικές εκείνες του 2022 και 2023 μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμινί, οι οποίες κατεστάλησαν βίαια. Η σημερινή συγκυρία δείχνει ότι η κοινωνική πίεση όχι μόνο δεν έχει εκτονωθεί, αλλά επανέρχεται με νέα ένταση, σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης οικονομικής και πολιτικής αβεβαιότητας.
Με πληροφορίες από Al Jazeera
Διαβάστε επίσης:
Απόσυρση των Εμιράτων από την Υεμένη εν μέσω ρήγματος με τη Σαουδική Αραβία
