Η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα χαρακτηρίζεται από μια ριζική μεταβολή στον τρόπο με τον οποίο το σεξ και η πορνογραφία γίνονται αντιληπτά και αναπαρίστανται στη δημόσια σφαίρα. Η μετάβαση αυτή περιγράφεται ως μια μετακίνηση από το «άσεμνο» (ob-scene), δηλαδή αυτό που βρίσκεται εκτός δημόσιας σκηνής, σε μια διαρκή «επί σκηνής» (on-scene) αναπαράσταση. Η ανεμπόδιστη πρόσβαση σε ρητά σεξουαλικό υλικό και ο πολλαπλασιασμός των σχετικών εικόνων στα παραδοσιακά και ψηφιακά μέσα έχουν καταστήσει την πορνογραφία κεντρικό συστατικό της καθημερινότητας, προκαλώντας μια έντονη επιστημονική συζήτηση γύρω από τις έννοιες της πορνογραφικοποίησης και της σεξουαλικοποίησης.
Η έννοια της πορνογραφικοποίησης
Η πορνογραφικοποίηση δεν αφορά μόνο την ύπαρξη της πορνογραφίας ως προϊόντος, αλλά κυρίως την ένταξη των λόγων, της αισθητικής και των πρακτικών της στην κυρίαρχη κουλτούρα και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Στη σημερινή πραγματικότητα της ύστερης νεοτερικότητας, η πορνογραφία έχει πάψει να είναι μια περιθωριακή δραστηριότητα και έχει μετατραπεί σε όψη της επικρατούσας τάσης. Το λεξιλόγιο και η αισθητική της πορνογραφικής κουλτούρας διαχέονται πλέον στον δημόσιο λόγο, προσλαμβάνοντας συχνά κομψά και εκλεπτυσμένα χαρακτηριστικά. Αυτή η διαδικασία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης σεξουαλικοποίησης του πολιτισμού, όπου η αυξανόμενη παρουσία διαμεσολαβημένων σεξουαλικών αναπαραστάσεων διευρύνει συνεχώς τον σεξουαλικό λόγο στη δημόσια σφαίρα.
Η πορνογραφία ως πολιτικό εργαλείο
Είναι ενδιαφέρον να σημειωθεί ότι η πορνογραφία, με τη μορφή που την κατανοούμε σήμερα, αναδύθηκε από τον 16ο αιώνα και μετά, έχοντας αρχικά τελείως διαφορετικό ρόλο. Κατά την περίοδο μεταξύ 16ου και 18ου αιώνα, τα πορνογραφικά κείμενα ήταν συνώνυμα με την πολιτική ανυπακοή και τον αγώνα για εκδημοκρατισμό. Οι επαναστάτες της εποχής χρησιμοποιούσαν σεξουαλικά φυλλάδια ως όχημα για να επιτεθούν στις πολιτικές και θρησκευτικές αρχές, αμφισβητώντας την εξουσία της Καθολικής Εκκλησίας. Έτσι, στην απαρχή της, η πορνογραφία συνδέθηκε με την ελεύθερη σκέψη και θεωρήθηκε επικίνδυνη για την καθεστηκυία τάξη, γεγονός που οδήγησε στην ανάγκη ρύθμισής της από το κράτος.
Η ανάδυση της ιδιωτικής κατανάλωσης και της ηδονοβλεψίας
Ένα κρίσιμο σημείο καμπής στην εξέλιξη της πορνογραφίας ήταν ο 17ος αιώνας, όταν παρατηρήθηκε η μετάβαση από έναν δημόσιο τρόπο ζωής σε μια πιο ιδιωτική και εσωστρεφή ευαισθησία. Η ανάπτυξη της αγοράς για την πορνογραφία συμβάδισε με την επέκταση της κουλτούρας της εκτύπωσης, επιτρέποντας την ιδιωτική κατανάλωση έντυπου υλικού για προσωπική ψυχαγωγία. Η πορνογραφική λογοτεχνία αυτής της περιόδου άρχισε να επενδύει στη διάκριση μεταξύ δημόσιου και ιδιωτικού, παράγοντας αφηγήσεις όπου η ψευδαίσθηση της ιδιωτικής ζωής παραβιαζόταν διαρκώς προς όφελος της ηδονοβλεπτικής ευχαρίστησης. Στον 18ο αιώνα, η ανακάλυψη της ευχαρίστησης ως πολύτιμου στοιχείου της ανθρώπινης εμπειρίας οδήγησε σε μια έκρηξη κειμένων και εικόνων γύρω από το σεξ, θέτοντας τις βάσεις για τη σύγχρονη σεξουαλική κοινωνικοποίηση.
Προς μια σύνθετη προσέγγιση της σύγχρονης σεξουαλικότητας
Η ανάλυση της πορνογραφικοποίησης σήμερα απαιτεί μια προσέγγιση που υπερβαίνει την απλή κριτική ή την ηθική καταδίκη. Επιδιώκεται ο προσδιορισμός των χαρακτηριστικών που συνθέτουν τη νέα κοινωνική πραγματικότητα, όπου η πορνογραφία λειτουργεί ως εργαλείο ανα-οριοθέτησης της σεξουαλικής ταυτότητας και κοινωνικοποίησης. Παρότι ο κλασικός ορισμός της πορνογραφίας αναφέρεται στη ρητή απεικόνιση με σκοπό τη σεξουαλική διέγερση, η σύγχρονη συζήτηση αναδεικνύει την ανάγκη να κατανοήσουμε πώς αυτές οι αναπαραστάσεις εγγράφονται στις νέες τεχνολογίες και πώς επηρεάζουν τις αξίες και τους κώδικες της σύγχρονης κοινωνίας.
Διαβάστε επίσης:
Η Αχτσιόγλου στη χώρα των αβοκάντο
Τα αποκαλυπτικά στοιχεία έρευνας για την έμφυλη ισότητα
Ο αέρας που πνίγει τις ελληνικές πόλεις και η κλιματική κρίση
