Στο ρωσικό ψαροχώρι Σεντάνκα, στη ρωσική Άπω Ανατολή, η ζωή είναι δύσκολη. Τα περισσότερα σπίτια δεν διαθέτουν βασικές υποδομές, όπως τρεχούμενο νερό, εσωτερικές τουαλέτες και κεντρική θέρμανση, παρότι οι θερμοκρασίες τους χειμερινούς μήνες πέφτουν συχνά στους -10°C.
Περιτριγυρισμένο από τούνδρα και έλη, το διοικητικό του κέντρο είναι προσβάσιμο από τον Μάιο έως τον Οκτώβριο μόνο με ποταμόπλοιο ή οχήματα με ερπύστριες, και τον χειμώνα κυρίως με ελικόπτερο.
Οι τοπικές θέσεις εργασίας είναι ελάχιστες και οι περισσότεροι κάτοικοι επιβιώνουν ψαρεύοντας και καλλιεργώντας τη δική τους τροφή. Και τώρα, σύμφωνα με τους ντόπιους, σχεδόν όλοι οι άνδρες της Σεντάνκα ηλικίας 18 έως 55 ετών έχουν φύγει, έχοντας ενταχθεί στον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
«Δεν υπάρχει κανείς να κόψει καυσόξυλα»
«Είναι σπαρακτικό – τόσοι πολλοί άνθρωποί μας έχουν σκοτωθεί», λέει η Ναταλία, κάτοικος του χωριού, της οποίας το όνομα έχει αλλάξει για λόγους ασφαλείας, σε συνέντευξή της στο BBC World Service.
«Ο άνδρας της αδελφής μου και τα ξαδέλφια μου βρίσκονται στο μέτωπο. Σχεδόν σε κάθε οικογένεια, κάποιος πολεμά». Βρίσκεται στο βορειοδυτικό άκρο της χερσονήσου Καμτσάτκα, κοντά στη Θάλασσα του Οχότσκ, και απέχει περισσότερα από 7.000 χιλιόμετρα από τις γραμμές του μετώπου στην Ουκρανία.
Η αμερικανική πόλη Άνκορατζ, στην άλλη πλευρά του ωκεανού, βρίσκεται περίπου στη μισή απόσταση. Τριάντα εννέα άνδρες από το χωριό υπέγραψαν συμβόλαια με τη Ρωσία για να πολεμήσουν, από συνολικό πληθυσμό 258 κατοίκων. Από αυτούς, 12 έχουν σκοτωθεί και άλλοι επτά αγνοούνται.
«Όλοι οι άνδρες μας έφυγαν για την ειδική στρατιωτική επιχείρηση», είπαν μια ομάδα γυναικών στον περιφερειακό κυβερνήτη κατά την επίσκεψή του τον Μάρτιο του 2024, χρησιμοποιώντας τη διατύπωση του Κρεμλίνου για τον πόλεμο στην Ουκρανία. «Δεν υπάρχει κανείς να κόψει καυσόξυλα για τον χειμώνα, για να ζεστάνουμε τις σόμπες μας», πρόσθεσαν, σε συνομιλία που μεταδόθηκε από την κρατική τηλεόραση.
Το BBC, μαζί με το ρωσικό ειδησεογραφικό μέσο Mediazona και εθελοντές ερευνητές, έχει μέχρι στιγμής επιβεβαιώσει ότι 40.201 Ρώσοι στρατιώτες σκοτώθηκαν το 2025.
Σύμφωνα με την ανάλυσή, εκτιμάται ότι ο συνολικός αριθμός των νεκρών το 2025 θα φτάσει τις 80.000, γεγονός που θα καταστήσει το έτος αυτό το πιο αιματηρό για τις ρωσικές απώλειες στην Ουκρανία από την έναρξη της πλήρους κλίμακας εισβολής στις 24 Φεβρουαρίου 2022.
Ο υπολογισμός αυτός λαμβάνει υπόψη νεκρολογίες που αναφέρουν το 2025 ως έτος θανάτου ή ταφής, αλλά τα στοιχεία δεν έχουν ακόμη πλήρως επεξεργαστεί ή διασταυρωθεί. Οι επιβεβαιωμένοι θάνατοι για το 2024 ανέρχονται πλέον σε 69.362 – περίπου συγκρίσιμοι με το άθροισμα των ετών 2022 και 2023 – και η καμπύλη έχει επιταχυνθεί από τα τέλη του 2024.
Οι θάνατοι έχουν επιβεβαιωθεί μέσω επίσημων ανακοινώσεων και ενός μητρώου κληρονομικών υποθέσεων – επίσημου αρχείου που ενεργοποιείται μετά τον θάνατο κάποιου – καθώς και μέσω δημοσιευμάτων εφημερίδων, αναρτήσεων συγγενών ή στενών φίλων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και δεδομένων από νέα μνημεία και τάφους.
Συνολικά, το BBC έχει πλέον ταυτοποιήσει 186.102 Ρώσους στρατιώτες που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Ο πραγματικός αριθμός των νεκρών θεωρείται γενικά πολύ υψηλότερος, καθώς πολλοί θάνατοι στο πεδίο της μάχης δεν καταγράφονται.
Στρατιωτικοί ειδικοί πιστεύουν ότι η ανάλυση αυτή ενδέχεται να αντιπροσωπεύει το 45–65% του συνόλου, γεγονός που τοποθετεί τον πιθανό αριθμό Ρώσων νεκρών μεταξύ 286.000 και 413.500.
Και η Ουκρανία έχει υποστεί βαριές απώλειες.
Τον περασμένο μήνα, ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε στο γαλλικό δίκτυο France 2 ότι «επισήμως» 55.000 Ουκρανοί έχουν σκοτωθεί στο πεδίο της μάχης.
Επιπλέον, «μεγάλος αριθμός ανθρώπων» θεωρούνται επισήμως αγνοούμενοι, χωρίς να δώσει ακριβές νούμερο.
Με βάση εκτιμήσεις από πηγές, συμπεριλαμβανομένου του ιστότοπου UA Losses, τις οποίες το BBC έχει διασταυρώσει, εκτιμάται ότι οι Ουκρανοί νεκροί μπορεί να φτάνουν έως και τις 200.000. Οι περισσότεροι Ρώσοι που έχουν σκοτωθεί στον πόλεμο έχουν σλαβικά επώνυμα.
Ωστόσο, οι απώλειες είναι δυσανάλογα υψηλές μεταξύ μικρών αυτόχθονων ομάδων, ιδίως σε οικονομικά υποβαθμισμένες περιοχές της Σιβηρίας και της Άπω Ανατολής, όπως η Σεντάνκα.
Το χωριό κατοικείται κυρίως από Κοριάκους και Ιτελμένους – αυτόχθονες ομάδες που, βάσει των κανόνων εν καιρώ πολέμου, μπορούν να εξαιρεθούν από την επιστράτευση.
Η αντιπολεμική ακτιβίστρια Μαρία Βιούσκοβα υποστηρίζει ότι η ρωσική κρατική τηλεόραση ενισχύει στερεότυπα περί «γεννημένων πολεμιστών» και ικανών σκοπευτών στις αυτόχθονες κοινότητες, ώστε να ενθαρρύνει τη συμμετοχή τους στον πόλεμο.
«Πολλές αυτόχθονες κοινότητες αισθάνονται περήφανες για αυτή την κληρονομιά ως μέρος της ταυτότητάς τους. Το Κρεμλίνο αξιοποιεί αυτή την περηφάνια για να στρατολογήσει για τον πόλεμο», λέει.
Ένας από τους άνδρες της Σεντάνκα που συμμετείχε στη σύγκρουση ήταν ο Βλαντίμιρ Ακέεφ, 45 ετών, κυνηγός και ψαράς, ο οποίος υπέγραψε συμβόλαιο με τον στρατό το καλοκαίρι του 2024.
Τέσσερις μήνες αργότερα σκοτώθηκε σε μάχη.
Στην κηδεία του, τον Νοέμβριο του 2024, οι πενθούντες μπόρεσαν να φτάσουν στο κοιμητήριο μόνο με χιονοκίνητο και το φέρετρό του μεταφέρθηκε πάνω σε φαρδιά ξύλινα έλκηθρα.
Σε άλλες περιοχές, οι επιβεβαιωμένες απώλειες από αυτόχθονες ομάδες περιλαμβάνουν 201 Νένετς, 96 Τσούκτσι, 77 Χάντι, 30 Κοριάκους και επτά Ινουίτ.
Ως ποσοστό των ανδρών ηλικίας 18–60 ετών, αυτό αντιστοιχεί περίπου στο 2% των Τσούκτσι, 1,4% των Ρώσων Ινουίτ, 1,32% των Κοριάκων και 0,8% των Χάντι.
Η ανάλυση του BBC δείχνει ότι το 67% των νεκρών προέρχονται από αγροτικές περιοχές και μικρές πόλεις – με πληθυσμό κάτω των 100.000 κατοίκων – παρότι εκεί ζει το 48% του ρωσικού πληθυσμού.
Το χαμηλότερο ποσοστό απωλειών καταγράφεται στις μεγάλες πόλεις, με τη Μόσχα να έχει τους λιγότερους θανάτους αναλογικά – πέντε άτομα ανά 10.000 άνδρες (0,05%).
Σε φτωχότερες περιοχές, όπως η Μπουριάτια στην ανατολική Σιβηρία και η Τούβα στη νότια Σιβηρία, το ποσοστό θανάτων είναι αντίστοιχα 27 έως 33 φορές υψηλότερο από ό,τι στην πρωτεύουσα.
Ο κύριος παράγοντας αυτού του χάσματος μεταξύ πόλεων και υπαίθρου είναι η διαφορά στην οικονομική ανάπτυξη, τους μισθούς και την εκπαίδευση, σύμφωνα με τον δημογράφο Αλεξέι Ράκσα. Ως αποτέλεσμα, στρατιώτες από φτωχότερες περιοχές και εθνοτικές μειονότητες αποτελούν μεγαλύτερο ποσοστό του στρατού και των νεκρών σε σχέση με το μερίδιό τους στον συνολικό πληθυσμό.
Περιοχές με υψηλό ποσοστό απωλειών είχαν χαμηλότερο προσδόκιμο ζωής ακόμη και πριν οι άνδρες τους ενταχθούν στον πόλεμο, ανέφερε άλλος Ρώσος δημογράφος στο BBC. «Για πολλούς, το κίνητρο δεν είναι μόνο η φτώχεια αλλά και η έλλειψη προοπτικών – το αίσθημα ότι δεν υπάρχει τίποτα να χάσουν», είπε.
Στη Σεντάνκα, αποκαλύφθηκε το φθινόπωρο του 2024 μνημείο για τους «συμμετέχοντες στην ειδική στρατιωτική επιχείρηση».
Πέρυσι, η περιφερειακή κυβέρνηση υποσχέθηκε να απονείμει στο χωριό τον τιμητικό τίτλο «χωριό στρατιωτικής ανδρείας» για τη συμμετοχή των ανδρών του στον πόλεμο.
Υποσχέθηκε επίσης πρόγραμμα στήριξης για τις οικογένειες των στρατιωτών της Σεντάνκα.
Ωστόσο, το χωριό δεν έχει ακόμη λάβει τον τιμητικό τίτλο ούτε έχει φτάσει το μεγαλύτερο μέρος της υποσχεθείσας στήριξης.
Οι στέγες τεσσάρων σπιτιών συμβασιούχων στρατιωτών επισκευάστηκαν μετά από σημαντική φθορά, αλλά μόνο έπειτα από εκτενή δημοσιότητα στα μέσα ενημέρωσης.
Ένα στα πέντε σπίτια, χτισμένα στη σοβιετική εποχή, έχει χαρακτηριστεί από το κράτος ως ακατάλληλο.
Το μοναδικό σχολείο του χωριού έχει χαρακτηριστεί από τις αρχές ως κτίριο σε κατάσταση έκτακτης ανάγκης, με ορισμένους τοίχους να κινδυνεύουν με κατάρρευση.
Όλα αυτά επιδεινώνονται από την απώλεια των ανδρών σε ηλικία εργασίας, που έφυγαν για τον πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία.
ΠΗΓΗ: BBC
Διαβάστε ακόμα
Κούβα: Η Ρωσία σπάει τον αμερικανικό ενεργειακό αποκλεισμό
Ρωσία: Απόπειρα δολοφονίας κατά του αντιστράτηγου Βλαντίμιρ Αλεξέγιεφ στη Μόσχα
Axios: Ρωσία και ΗΠΑ συζητούν την παράταση της συνθήκης για τα πυρηνικά όπλα
