Το Ιράν βρίσκεται αντιμέτωπο με μία από τις σοβαρότερες εσωτερικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που ξέσπασαν προ ημερών όχι μόνο δεν αποκλιμακώνονται, αλλά εντείνονται, βυθίζοντας τη χώρα σε ένα κλίμα γενικευμένης ανασφάλειας, πολιτικής αποσταθεροποίησης και διεθνούς ανησυχίας.
Η απάντηση του καθεστώτος χαρακτηρίζεται από εκτεταμένη χρήση βίας, συλλήψεις, περιορισμό της πληροφόρησης και απειλές για εκτελέσεις, γεγονός που έχει προκαλέσει αντιδράσεις στη διεθνή κοινότητα.
Σύμφωνα με τις τελευταίες διαθέσιμες πληροφορίες από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δίκτυα ακτιβιστών, οι νεκροί από την καταστολή ανέρχονται τουλάχιστον σε 2.615, με ορισμένες ανεξάρτητες εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για μεγαλύτερους αριθμούς.
Την ίδια στιγμή, χιλιάδες πολίτες έχουν συλληφθεί, πολλοί εκ των οποίων χωρίς επίσημες κατηγορίες ή πρόσβαση σε νομική υπεράσπιση. Επιπλέον, το ιρανικό κράτος έχει προχωρήσει σε σχεδόν πλήρη διακοπή του διαδικτύου και των διεθνών τηλεπικοινωνιών για περισσότερες από έξι ημέρες, επιδιώκοντας να απομονώσει τη χώρα από τον έξω κόσμο και να εμποδίσει τη ροή πληροφοριών, εικόνων και μαρτυριών.
Το Ιράν έκλεισε για λίγες ώρες τον εναέριο χώρο
Μέσα σε αυτό το εκρηκτικό περιβάλλον, τα ξημερώματα οι αεροπορικές αρχές του Ιράν εξέδωσαν νέα NOTAM, με την οποία ανακοινώθηκε το προσωρινό κλείσιμο του εναέριου χώρου της χώρας για όλες τις πτήσεις, με εξαίρεση συγκεκριμένες διεθνείς πτήσεις που διαθέτουν ειδική άδεια.
Το μέτρο, το οποίο είχε ισχύ για κάποιες ώρες, προκάλεσε άμεση αναστάτωση στις διεθνείς αερομεταφορές και θεωρείται ένδειξη αυξημένου επιπέδου συναγερμού των αρχών. Οι αεροπορικές εταιρείες και τα κέντρα ελέγχου πτήσεων παρακολουθούν τις εξελίξεις, αναπροσαρμόζοντας διαδρομές και σχέδια πτήσης, καθώς η ασφάλεια στον ιρανικό εναέριο χώρο τίθεται υπό σοβαρή αμφισβήτηση.
Οι επιλογές Τραμπ για το Ιράν
Την ίδια ώρα, στην Ουάσιγκτον, η κρίση στο Ιράν εξετάζεται και υπό το πρίσμα πιθανών στρατιωτικών εξελίξεων. Σύμφωνα με το Sky News, το Πεντάγωνο έχει εκπονήσει ένα σύνολο στρατιωτικών επιλογών, προσαρμοσμένων στους πολιτικούς και στρατηγικούς στόχους του προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Τα σενάρια αυτά επρόκειτο να του παρουσιαστούν, ενώ έχουν ξεκινήσει κινήσεις προληπτικής απομάκρυνσης στρατιωτικού προσωπικού από την περιοχή. Συγκεκριμένα, οι ΗΠΑ έχουν αρχίσει να αποσύρουν προσωπικό από τη βάση Al Udeid στο Κατάρ, τη μεγαλύτερη αμερικανική στρατιωτική εγκατάσταση στη Μέση Ανατολή, ενώ αντίστοιχες κινήσεις πραγματοποιούν και Βρετανικές δυνάμεις.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στη μετακίνηση του αεροπλανοφόρου «Αβραάμ Λίνκολν», το οποίο κατευθύνεται από τη Νότια Σινική Θάλασσα προς τον Περσικό Κόλπο, μία διαδικασία που εκτιμάται ότι θα διαρκέσει μία εβδομάδα, όμως με τεράστιο στρατηγικό βάρος. Η παρουσία ενός αμερικανικού αεροπλανοφόρου στην περιοχή λειτουργεί ως εργαλείο αποτροπής και ως βάση άμεσης στρατιωτικής επέμβασης, εάν η Ουάσιγκτον αποφασίσει να πλήξει στόχους στο Ιράν ή να στηρίξει επιχειρησιακά μια ευρύτερη κρίση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε δηλώσεις του, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κατάρρευσης του ιρανικού καθεστώτος, λέγοντας ότι «οποιοδήποτε καθεστώς μπορεί να καταρρεύσει» και εκφράζοντας την εκτίμηση ότι οι συνεχιζόμενες διαδηλώσεις θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πολιτική ανατροπή ενός συστήματος που κυβερνά τη χώρα από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979. Παράλληλα, εμφανίστηκε επιφυλακτικός απέναντι στον εξόριστο πρώην πρίγκιπα Ρεζά Παχλαβί, ο οποίος έχει απευθύνει μηνύματα στήριξης προς τους διαδηλωτές, λέγοντας ότι «φαίνεται καλός, αλλά δεν ξέρω πώς θα λειτουργούσε μέσα στη χώρα του».
Ο Αμερικανός πρόεδρος ξεκαθάρισε πάντως ότι οι ΗΠΑ είναι έτοιμες να λάβουν «πολύ ισχυρά μέτρα» αν το ιρανικό καθεστώς προχωρήσει σε μαζικές εκτελέσεις διαδηλωτών. Παρότι έχουν διατυπωθεί διαβεβαιώσεις ότι δεν υπάρχει άμεσο σχέδιο εκτελέσεων, η ανησυχία παραμένει, καθώς δεκάδες συλληφθέντες είναι αντιμέτωποι με τη θανατική ποινή με συνοπτικές διαδικασίες.
Αναβολή στην εκτέλεση Σολτανί
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι δεν υπάρχουν σχέδια για απαγχονισμούς «σήμερα ή αύριο», επιχειρώντας να καθησυχάσει τη διεθνή κοινότητα. Αντίστοιχη αναφορά έκανε και ο Τραμπ, επικαλούμενος πληροφορίες από «αξιόπιστη πηγή». Όμως, οι οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν ότι η απειλή παραμένει, καθώς το ιρανικό δικαστικό σύστημα λειτουργεί υπό πολιτικές εντολές και με ελάχιστες εγγυήσεις δικαιοσύνης.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η υπόθεση του 26χρονου Ερφάν Σολτανί, η εκτέλεση του οποίου δεν πραγματοποιήθηκε. Ο Σολτανί είχε συλληφθεί στην πόλη Καράτζ κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων και κρατείται στη φυλακή Qezel Hesar, χωρίς οι αρχές να έχουν εκδώσει ανακοίνωση για την κατάστασή του.
Για πολλούς Ιρανούς ακτιβιστές, ο νεαρός έχει μετατραπεί σε σύμβολο της αντίστασης, ενώ οργανώσεις καταγγέλλουν ότι του στερήθηκε το δικαίωμα πρόσβασης σε δικηγόρο και εξακολουθεί να κινδυνεύει άμεσα με εκτέλεση.
Παράλληλα, η διεθνής αντίδραση κλιμακώνεται. Η Βρετανία έκλεισε προσωρινά την πρεσβεία της στην Τεχεράνη και απομάκρυνε το προσωπικό της, ενώ εξέδωσε αυστηρή ταξιδιωτική οδηγία που καλεί τους πολίτες της να αποφεύγουν κάθε μετακίνηση προς το Ιράν.
Παράλληλα, οι ΥΠΕΞ των χωρών της G7 εξέδωσαν κοινή δήλωση, στην οποία εκφράζουν «βαθιά ανησυχία» για τη βίαιη καταστολή και προειδοποιούν ότι είναι έτοιμοι να επιβάλουν νέες κυρώσεις και περιοριστικά μέτρα εάν συνεχιστούν οι παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Σε κάθε περίπτωση, τα επόμενα 24ωρα θα είναι καθοριστικά όχι μόνο για το μέλλον της χώρας, αλλά και για τη σταθερότητα ολόκληρης της Μέσης Ανατολής.
Διαβάστε ακόμη:
Το Ιράν άνοιξε ξανά τον εναέριο χώρο του
Ο Τραμπ «κλείνει την πόρτα» των ΗΠΑ σε 75 χώρες – Η λίστα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ
