Η συμπλήρωση ενός έτους της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ μπορεί να ειπωθεί με ασφάλεια ότι συμπίπτει με το τέλος της Διατλαντικής Σχέσης, όπως αυτή είχε διαμορφωθεί μεταπολεμικά.
Η επιμονή του Αμερικανού προέδρου για προσάρτηση της Γροιλανδίας ακόμη και με χρήση βίας, παρά το γεγονός ότι αποτελεί έδαφος-κομμάτι του Βασιλείου της Δανίας, μιας χώρας-μέλους της ΕΕ και κυρίως του ΝΑΤΟ, ο διαρκώς υποτιμητικός λόγος του Τραμπ τόσο για την Ευρώπη όσο και για τους ηγέτες των κρατών-μελών της, πλην ορισμένων ηγετών-συμμάχων του, καταδεικνύουν πλέον το τεράστιο χάσμα που υπάρχει στις δύο όχθες του Ατλαντικού, σε μία εποχή που όλα μεταβάλλονται.
Το τραμπικό δόγμα «Πρώτα η Αμερική» (America First) δεν αλλάζει απλά τα χαρτιά πάνω στο τραπέζι των διεθνών συσχετισμών, αλλά αναποδογυρίζει το ίδιο το τραπέζι καταργώντας ουσιαστικά την έννοια της «ενιαίας» Δύσης, δημιουργώντας υπαρξιακή απειλή για το ΝΑΤΟ και επαναφέροντας ιμπεριαλιστικές και αποικιοκρατικού τύπου προσεγγίσεις και τακτικές μέσω των ΗΠΑ, ταυτόχρονα με την επιστροφή του οικονομικού εθνικισμού στο πλαίσιο της επιβολής δασμών από την αμερικανική κυβέρνηση.
Το φετινό Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ που διεξήχθη στο Νταβός πριν από λίγα εικοσιτετράωρα σηματοδότησε για την Ευρώπη την ανάγκη της απεξάρτησης από τις Ηνωμένες Πολιτείες και μία αναγκαία, αλλά και βίαιη, «ενηλικίωση». Μία απαγκίστρωση της Ευρώπης από τη μεταπολεμική «κηδεμονία» των Ηνωμένων Πολιτειών τόσο στην ασφάλεια και άμυνα όσο και στην οικονομία, που αποτυπώθηκε, μεταξύ άλλων, στην ύπαρξη του ΝΑΤΟ, στο Σχέδιο Μάρσαλ του 1948, στις σύγχρονες εμπορικές σχέσεις, κ.α. Η απαγκίστρωση και οι κίνδυνοι που συνεπάγεται είναι η μία άποψη για την Ευρώπη, υπάρχει και η άλλη, μία πιο αισιόδοξη, που βλέπει τον Τραμπ περίπου ως καλή εξέλιξη για το μέλλον το ευρωπαϊκού εγχειρήματος.
Κατά την ομιλία της στο Νταβός η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο για ευκαιρία της Ευρώπης να χτίσει «μία νέα μορφή ευρωπαϊκής ανεξαρτησίας». Ωστόσο, παρά τις μεγαλόστομες διακηρύξεις της ηγεσίας της ΕΕ και ένθερμων φιλοευρωπαϊστών ότι η Ευρώπη θα έχει μπροστά της μία μεγάλη ευκαιρία -χάρη στον Τραμπ- να αποτελέσει έναν αυτόνομο, ισχυρό πόλο στον νέο, πολυπολικό κόσμο, με λόγο στις εξελίξεις, δίχως την εξάρτηση από τις Ηνωμένες Πολιτείες, μία ρεαλιστική ματιά στους συσχετισμούς αναδεικνύει μία σειρά από σκληρές αλήθειες για τη Γηραία Ήπειρο.
H Ευρώπη σε αυτή τη συγκυρία βρίσκεται μοιραία ενώπιον πολλαπλών αδιεξόδων, εξέλιξη που αποτελεί προϊόν εξελίξεων και συνθηκών, αλλά, κυρίως, επιλογών της ηγεσίας της ΕΕ.
Η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο του 2022 οδήγησε την Ευρώπη να ευθυγραμμιστεί πλήρως με το αμερικανικό άρμα, κλείνοντας μία και καλή οποιαδήποτε πόρτα προς τη Μόσχα, αλλά και προς την Κίνα. Οι σχέσεις μεταξύ ΗΠΑ Τι γίνεται όμως όταν εκτός από την κλειστή πόρτα στα ανατολικά, η πόρτα προς τα δυτικά είναι ελάχιστα ανοιχτή και μόνο υπό τους σκληρούς όρους του Τραμπ; Για παράδειγμα, στον ενεργειακό τομέα οι ευρωπαϊκές κυρώσεις προς τη Ρωσία και η απεξάρτηση από τους υδρογονάνθρακες
της χώρας, έστρεψαν τη Γηραιά Ήπειρο προς την εναλλακτική του (ακριβότερου) LNG των Ηνωμένων Πολιτειών. Όμως μια περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων ΗΠΑ – ΕΕ θα έχει σοβαρές συνέπειες ως προς τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης. Στο εμπορικό πεδίο, το 2024 η αξία των συναλλαγών Ευρωπαϊκής Ένωσης – Ηνωμένων Πολιτειών ανήλθε στο 1,68 τρισ. ευρώ, αντιπροσωπεύοντας σχεδόν το 30% του παγκόσμιου εμπορίου και το 43% του παγκόσμιου ΑΕΠ. Υπενθυμίζεται, ότι τον περασμένο Ιούλιο οι δύο πλευρές έφτασαν σε εμπορική συμφωνία που προβλέπει δασμολογικό συντελεστή 15% για τη συντριπτική
πλειονότητα των εξαγωγών της ΕΕ προς τις ΗΠΑ. Εάν ίσχυαν οι απειλές Τραμπ για πρόσθετους δασμούς σε κράτη-μέλη της Ένωσης εξαιτίας της εναντίωσής τους στην αμερικανική προσάρτηση της Γροιλανδίας, οι πιέσεις προς τις ευρωπαϊκές οικονομίες θα εντείνονταν, την ώρα που ήδη η γερμανική οικονομία έχει κλονιστεί σημαντικά από τους αμερικανικούς δασμούς, κυρίως στον τομέα της αυτοκινητοβιομηχανίας.
Μιλώντας επίσης για στρατηγική αυτονομία και ανεξαρτησία της Ευρώπης, είναι κρίσιμο να αποσαφηνίσουμε για το ποια Ευρώπη μιλάμε, με ποια χαρακτηριστικά, με ποιο τρόπο χάραξης στρατηγικών και λήψης αποφάσεων. Η Ευρώπη από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του τέλους της δεκαετίας του 2000 βρίσκεται αντιμέτωπη με μία αλληλουχία κρίσεων (κρίση Ευρωζώνης, προσφυγική/μεταναστευτική κρίση, Brexit, πανδημική κρίση, πόλεμος στην Ουκρανία, κ.ά.) που προκαλούν τριγμούς στο εσωτερικό της και δοκιμάζουν τη συνοχή της. Κι αυτό είναι απόλυτα φυσιολογικό εξαιτίας των αντικρουόμενων συμφερόντων των κρατών-μελών στο εσωτερικό της. Οι ισχυρότερες χώρες της ΕΕ και της Ευρωζώνης, η Γερμανία και η Γαλλία, εμφανίζονται με εξαιρετικά αδύναμες πολιτικές ηγεσίες, με πολύ μεγάλη εσωτερική αμφισβήτηση, ενώ Μερτς και Μακρόν δεν δείχνουν να κινούνται σε ίδιο μήκος κύματος σχετικά με τις κινήσεις της Ευρώπης στην παρούσα συγκυρία. Την ίδια ώρα, πολιτικές δυνάμεις της Ακροδεξιάς κερδίζουν συνεχώς
έδαφος, με τον Ντόναλντ Τραμπ να επενδύει στην προοπτική αυτή ώστε να αποδυναμώσει περαιτέρω την Ευρώπη ως Ένωση και να γίνει ένας ακόμη πιο εύκολα διαχειρίσιμος και χειραγωγίσιμος εταίρος.
Το συμπέρασμα είναι ότι η προοπτική μιας αυτόνομης και ισχυρής Ευρώπης δεν μπορεί να συμβαδίσει με μία ατελή Ένωση πολλαπλών ταχυτήτων και διαφορετικών επιδιώξεων. Αλλά και μία περαιτέρω ευρωπαϊκή ολοκλήρωση, αν υποθέσουμε ότι διαμορφώνονται σχετικά γρήγορα οι αντίστοιχες συναινέσεις, είναι μία διαδικασία που απαιτεί πολύ χρόνο, αν κρίνουμε από την εξέλιξη του ευρωπαϊκού εγχειρήματος τις τελευταίες δεκαετίες. Είναι πολύ δύσκολο να ολοκληρωθεί μεσοπρόθεσμα, για παράδειγμα, μία ενιαία ευρωπαϊκή άμυνα, που θα αποφέρει και οικονομικά οφέλη για τα ίδια τα κράτη-μέλη.
Συνεπώς, με βάση τα παραπάνω, η Ευρώπη έχει να λάβει δύσκολες και ιστορικές αποφάσεις για να βγει από τα αδιέξοδα αυτά∙ πόσο μάλλον από τη στιγμή που η δεύτερη προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ έχει συμπληρώσει μόλις το πρώτο από τα τέσσερα έτη της, άρα δεν μπορεί να υπολογίζει σε μία δραματική αλλαγή δεδομένων και συσχετισμών διεθνώς σε μεσοπρόθεσμο ορίζοντα. Οι προοπτικές για την Ευρώπη δεν είναι ευοίωνες, αφού «μόνη» καλείται να βαδίσει σε ένα δύσβατο και ρευστό έδαφος, αναζητώντας συμμαχίες, χωρίς καν να διαθέτει την απαιτούμενη εσωτερική συνοχή στο πλαίσιο των κλιμακούμενων διεθνών ανταγωνισμών. Ο πρωταγωνιστικός ρόλος για τη Γηραιά Ήπειρο δεν διαφαίνεται καθόλου
πιθανό ενδεχόμενο, αντίθετα, κινδυνεύει να συνθλιβεί στον ανταγωνισμό των υπερδυνάμεων.
Διαβάστε επίσης:
Νεκρός ο άντρας που πυροβόλισε ο ICE- Καζάνι που βράζει η Μινεάπολη (βίντεο)
Ο Τραμπ απειλεί τον Καναδά με δασμούς 100%
Ιράν: Σοκ από τον απολογισμό της κρατικής καταστολής με χιλιάδες επιβεβαιωμένους νεκρούς
