Μέσα σε τρεις ιλιγγιώδεις εβδομάδες για τη διεθνή σκηνή, ο πρόεδρος Τραμπ ανέτρεψε τον ηγέτη της Βενεζουέλας, απείλησε τις γειτονικές της χώρες με στρατιωτική δράση, επανέφερε το ενδεχόμενο νέων πληγμάτων κατά του Ιράν και προκάλεσε —για να τη σβήσει στη συνέχεια— μια διπλωματική κρίση με την Ευρώπη, λόγω των προσπαθειών του να αποκτήσει τη Γροιλανδία.
Σε κάθε νέα εξέλιξη, το Κογκρέσο βρέθηκε να τρέχει πίσω από τα γεγονότα, πυροδοτώντας εκ νέου συζητήσεις μεταξύ των νομοθετών για το πώς θα μπορούσαν να ανακτήσουν τις συνταγματικές εξουσίες που έχουν παραχωρηθεί στην προεδρία στον τομέα της εξωτερικής πολιτικής κατά την εποχή Τραμπ.
Την Πέμπτη, η Βουλή των Αντιπροσώπων, υπό ρεπουμπλικανική ηγεσία, απέρριψε ψήφισμα που θα περιόριζε τη δυνατότητα του Τραμπ να αναπτύξει στρατεύματα στη Βενεζουέλα — δεκαεννέα ολόκληρες ημέρες μετά την τολμηρή στρατιωτική επιχείρηση που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου της χώρας. Η ψηφοφορία έληξε ισόπαλη, 215–215.
Η εξέλιξη αυτή ακολούθησε μια διακομματική επίσκεψη του Κογκρέσου στη Δανία την περασμένη εβδομάδα, στο αποκορύφωμα μιας διπλωματικής έντασης μεταξύ της Ουάσινγκτον και ενός από τους στενότερους συμμάχους της. Η επίσκεψη ανέδειξε πόσοι Αμερικανοί νομοθέτες —Δημοκρατικοί και ένας μικρός αλλά αυξανόμενος αριθμός Ρεπουμπλικανών— αναζητούν τρόπους να συγκρατήσουν τον πρόεδρο. Όπως λένε, διακυβεύεται η παγκόσμια τάξη υπό αμερικανική ηγεσία που ισχύει από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
«Το Κογκρέσο έχει εκχωρήσει την εξουσία του σε υπερβολικά πολλούς τομείς», δήλωσε η γερουσιαστής Λίζα Μουρκόφσκι (Ρεπουμπλικανή, Αλάσκα) κατά τη διήμερη επίσκεψή της στην Κοπεγχάγη για την εκτόνωση της έντασης γύρω από τη Γροιλανδία. «Εμείς οφείλουμε να υπερασπιστούμε τον ρόλο μας», πρόσθεσε η Μουρκόφσκι, η οποία δεν στήριξε την επανεκλογή του Τραμπ. «Δεν μπορούμε απλώς να διαμαρτυρόμαστε για την υπέρβαση εξουσιών της εκτελεστικής εξουσίας».
Μέχρι στιγμής, οι ίδιοι οι νομοθέτες παραδέχονται ότι αποτυγχάνουν. Το σημερινό, ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο έχει επιταχύνει μια μετατόπιση δεκαετιών που ενισχύει την εξουσία του Λευκού Οίκου απέναντι σε αντιπάλους —και ακόμη και σε συμμάχους— των ΗΠΑ. Οι απειλές από τρομοκρατικές οργανώσεις και ξένους δρώντες έχουν θολώσει τα όρια μεταξύ πολέμου και ειρήνης, ενώ το Ανώτατο Δικαστήριο έχει γενικά, αν και όχι πάντα, ευνοήσει μια ισχυρή εκτελεστική εξουσία.
Η σημερινή κατάσταση είναι «απλώς γελοία», δήλωσε η βουλευτής Σάρα Τζέικομπς (Δημοκρατική, Καλιφόρνια), η οποία συμμετείχε στο ταξίδι στην Κοπεγχάγη. «Όχι μόνο εξαιτίας αυτού του προέδρου, αλλά λόγω δεκαετιών κατά τις οποίες το Κογκρέσο απεμπόλησε πλήρως τις ευθύνες του. Και αυτό ισχύει και για τα δύο κόμματα —και για προέδρους και των δύο κομμάτων».
Πολλοί Ρεπουμπλικανοί σύμμαχοι του Τραμπ έχουν επικροτήσει τη δυναμική χρήση της εκτελεστικής εξουσίας για τη ραγδαία αναδιαμόρφωση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και τη δραστική μετατόπιση της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής προς μια πιο καθαρή MAGA κατεύθυνση.
«Ο πρόεδρος Τραμπ δεν εξελέγη για να διατηρήσει το status quo», δήλωσε η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Άννα Κέλι. «Πολλοί από τους προκατόχους του είχαν αναγνωρίσει τη στρατηγική λογική της απόκτησης της Γροιλανδίας, αλλά μόνο ο πρόεδρος Τραμπ είχε το θάρρος να το επιδιώξει σοβαρά».
Μόνο ελάχιστοι Ρεπουμπλικανοί έχουν επικρίνει δημόσια τον πρόεδρο για την εξωτερική του πολιτική, ενώ άλλοι εκφράζουν τις αντιρρήσεις τους ιδιωτικά. Κάποιοι έχουν μάλιστα στηρίξει την προσπάθεια απόκτησης της Γροιλανδίας, υποστηρίζοντας ότι είναι κρίσιμη για τα στρατηγικά συμφέροντα των ΗΠΑ στην Αρκτική και για τη σύγχρονη αντιπυραυλική άμυνα.
Έλεγχοι και ισορροπίες
Οι συντάκτες του Συντάγματος επιδίωξαν να περιορίσουν τις βεβιασμένες παρεμβάσεις στο εξωτερικό. Το σύστημα των ελέγχων και ισορροπιών παρέχει στο Κογκρέσο την εξουσία να συγκροτεί στρατούς και να κηρύσσει πόλεμο, ενώ καθιστά τον πρόεδρο αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων.
Το 1787, δύο δεκαετίες πριν γίνει και ο ίδιος πρόεδρος, ο Τζέιμς Μάντισον πρότεινε την αναδιατύπωση του Συντάγματος, ώστε το Κογκρέσο να έχει την εξουσία να «κηρύσσει πόλεμο» και όχι να «διεξάγει πόλεμο» — επιτρέποντας έτσι στον πρόεδρο να αντιδρά άμεσα σε επιθέσεις χωρίς να αναμένει κοινοβουλευτική έγκριση. Η διατύπωση αυτή επικράτησε.
Στα πρώτα χρόνια της αμερικανικής ιστορίας, το Κογκρέσο ασκούσε συχνά και αποφασιστικά τις εξουσίες του σε ζητήματα άμυνας και ασφάλειας. Το 1805, ο πρόεδρος Τόμας Τζέφερσον ζήτησε την έγκριση στρατιωτικής δράσης κατά της Ισπανίας λόγω εδαφικών διαφορών που αφορούσαν τη Φλόριντα, αλλά οι νομοθέτες αρνήθηκαν. Το 1831, ο πρόεδρος Άντριου Τζάκσον έφερε τις Ηνωμένες Πολιτείες στα πρόθυρα ένοπλης σύγκρουσης με τη Γαλλία, όταν εκείνη αρνήθηκε να καταβάλει αποζημιώσεις από την εποχή των Ναπολεόντειων πολέμων· και πάλι, το Κογκρέσο τον απέτρεψε.
Στο τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, το Κογκρέσο αρνήθηκε να επικυρώσει τη Συνθήκη των Βερσαλλιών και να εντάξει τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Κοινωνία των Εθνών, δημιούργημα του προέδρου Γούντροου Ουίλσον και προάγγελο του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών.
Το 1950, ο πρόεδρος Χάρι Τρούμαν αρνήθηκε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονταν σε πόλεμο, όταν έστειλε αμερικανικές δυνάμεις για να αποκρούσουν την κομμουνιστική εισβολή στη Νότια Κορέα. Όταν ένας δημοσιογράφος τον ρώτησε αν επρόκειτο για «αστυνομική επιχείρηση», συμφώνησε. Το Κογκρέσο δεν κήρυξε ποτέ πόλεμο, αλλά αργότερα ενέκρινε κονδύλια για τη στήριξη της εκστρατείας, η οποία κόστισε τη ζωή σε περισσότερους από 36.000 Αμερικανούς.
Μετά την αυξανόμενη αντιδημοφιλία του πολέμου του Βιετνάμ, το Κογκρέσο ψήφισε το 1973 τον Νόμο περί Πολεμικών Εξουσιών, υπερβαίνοντας το βέτο του τότε προέδρου Ρίτσαρντ Νίξον, προκειμένου να περιορίσει τη δυνατότητα της εκτελεστικής εξουσίας να αναπτύσσει στρατεύματα στο εξωτερικό χωρίς έγκριση του Κογκρέσου. Ο νόμος υποχρεώνει τον πρόεδρο να ενημερώνει το Κογκρέσο εντός 48 ωρών από την ανάπτυξη αμερικανικών δυνάμεων και να αποσύρει τα στρατεύματα μετά από 60 ημέρες, εκτός αν το Κογκρέσο κηρύξει πόλεμο ή εγκρίνει τη χρήση βίας.
Ωστόσο, το Κογκρέσο δεν έχει καταφέρει ποτέ να χρησιμοποιήσει επιτυχώς τον νόμο αυτό για να περιορίσει έναν πρόεδρο. Ακόμη και στις λίγες περιπτώσεις όπου σχετικά ψηφίσματα εγκρίθηκαν και από τα δύο σώματα, δεν συγκέντρωσαν την απαιτούμενη πλειοψηφία δύο τρίτων για να υπερκεράσουν το προεδρικό βέτο. Η κυβέρνηση Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι ο νόμος είναι αντισυνταγματικός.
Στη σύγχρονη εποχή, η εθνική ασφάλεια έχει καταστεί πολύ πιο σύνθετη, θολώνοντας τα όρια μεταξύ των εξουσιών του προέδρου και εκείνων του Κογκρέσου με τρόπους που οι Ιδρυτές του αμερικανικού κράτους δεν θα μπορούσαν να είχαν προβλέψει.
Μη κρατικοί δρώντες, όπως τρομοκρατικές οργανώσεις, δεν κηρύσσουν επίσημα πόλεμο πριν εξαπολύσουν επιθέσεις. Το εμπόριο και η εθνική ασφάλεια είναι όλο και περισσότερο αλληλένδετα, και οι πρόεδροι —συμπεριλαμβανομένου του Τραμπ— έχουν αξιοποιήσει την παγκόσμια κυριαρχία του δολαρίου για να διεξάγουν οικονομικό πόλεμο μέσω κυρώσεων, δασμών και ελέγχων εξαγωγών, συχνά χωρίς τη συναίνεση ή τη συμμετοχή του Κογκρέσου.
Μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001, το Κογκρέσο παρείχε στην εκτελεστική εξουσία ευρείες εξουσιοδοτήσεις για τη διεξαγωγή πολέμου στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Οι εξουσιοδοτήσεις αυτές για χρήση στρατιωτικής βίας (AUMF) δεν είχαν ημερομηνία λήξης.
Η οπτική ενός πεζοναύτη
Ο Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής Τοντ Γιανγκ, βετεράνος των Πεζοναυτών από την Ιντιάνα, υπηρέτησε ως κοινοβουλευτικός βοηθός μετά την 11η Σεπτεμβρίου. Όπως είπε, κανείς στο Καπιτώλιο δεν πίστευε τότε ότι οι πόλεμοι στο Ιράκ και το Αφγανιστάν θα διαρκούσαν τόσο πολύ. «Αν μπορούσαμε να το ξανακάνουμε, θα το κάναμε με τον ίδιο τρόπο; Με τίποτα», δήλωσε.
Περισσότερα από είκοσι χρόνια αργότερα, ως μέλος πλέον του Κογκρέσου, ο Γιανγκ συνεργάστηκε με Δημοκρατικούς για την κατάργηση της εξουσιοδότησης του 2002 για τον πόλεμο στο Ιράκ και της εξουσιοδότησης του 1991 για τον Πρώτο Πόλεμο του Κόλπου. Όταν η προσπάθεια αυτή τελικά ευοδώθηκε, με μεγάλες διακομματικές πλειοψηφίες, στο περσινό νομοσχέδιο αμυντικής πολιτικής, ήταν η πρώτη φορά εδώ και πάνω από πενήντα χρόνια που το Κογκρέσο κατήργησε εξουσιοδότηση πολέμου.
Ακόμη και η κατάργηση μιας τέτοιας εξουσιοδότησης δεν εγγυάται ότι το Κογκρέσο μπορεί να σταματήσει έναν πόλεμο που βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη. Το 1971, το Κογκρέσο κατήργησε το Ψήφισμα του Κόλπου του Τόνκιν, το οποίο το 1964 είχε δώσει στον πρόεδρο Λίντον Τζόνσον ουσιαστικά λευκή επιταγή για τον πόλεμο στο Βιετνάμ. Ο Νίξον υπέγραψε την κατάργηση — αλλά συνέχισε τον πόλεμο έως ότου το Κογκρέσο διέκοψε τη χρηματοδότηση το 1973. Οι αμερικανικές δυνάμεις δεν αποσύρθηκαν πλήρως μέχρι το 1975, όταν η φιλοαμερικανική κυβέρνηση του Νοτίου Βιετνάμ κατέρρευσε υπό την πίεση του κομμουνιστικού Βορείου Βιετνάμ.
Ο Γιανγκ δηλώνει απογοητευμένος από αυτό που θεωρεί γενικευμένη εγκατάλειψη των ευθυνών του Κογκρέσου στην εξωτερική πολιτική και την άμυνα.
«Όταν ζητάς ακροάσεις, είτε δεν γίνονται είτε καθυστερούν τόσο ώστε να μην έχουν πια καμία χρησιμότητα», είπε ο Γιανγκ, ο οποίος δεν στήριξε τον Τραμπ το 2024. «Άρα έχουμε εξουσία; Υπάρχει ακόμη, αλλά πρέπει να τη διεκδικήσουμε», πρόσθεσε.
Κατά τη διάρκεια κλειστών συναντήσεων με ανώτερους Δανούς και Γροιλανδούς αξιωματούχους στο πλαίσιο της επίσκεψης, ο γερουσιαστής Τομ Τίλις (Ρεπουμπλικανός, Βόρεια Καρολίνα) φέρεται να δήλωσε ότι, αν ο Τραμπ προχωρούσε ποτέ σε επιθετική ενέργεια κατά της Γροιλανδίας, μια πλειοψηφία στη Γερουσία ικανή να υπερκεράσει προεδρικό βέτο θα μπορούσε να εγκρίνει νομοθεσία που θα περιόριζε τις πολεμικές του εξουσίες. Τη δήλωση αυτή επιβεβαίωσαν πρόσωπα που συμμετείχαν στις συναντήσεις.
«Ακούμε εδώ και χρόνια για τους ελέγχους και τις ισορροπίες στο αμερικανικό πολιτικό σύστημα· νομίζω πως τώρα ήρθε η στιγμή το Κογκρέσο και η Γερουσία να σταθούν στο ύψος των ευθυνών τους», δήλωσε ο Γιαν Γιόργκενσεν, Δανός βουλευτής.
Αρκετοί άλλοι ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι ανέφεραν ότι εκτίμησαν την πρωτοβουλία προσέγγισης από το Κογκρέσο, σημείωσαν όμως ότι η επιθετική ρητορική του Τραμπ επισκίασε τις προσπάθειες των Αμερικανών νομοθετών.
Την Τετάρτη, ο Τραμπ ανακοίνωσε ότι είχε «διαμορφώσει ένα πλαίσιο για μια μελλοντική συμφωνία» σχετικά με τη Γροιλανδία και ότι θα ανέστειλε το σχέδιο επιβολής δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες που αντιτίθενται στις επιδιώξεις του, καθώς η κυβέρνησή του ξεκινούσε διαπραγματεύσεις. Η ανακοίνωση ακολούθησε ομιλία του σε σύνοδο της παγκόσμιας οικονομικής ελίτ στην Ελβετία, όπου απέκλεισε το ενδεχόμενο κατάληψης του νησιού διά της βίας.
«Γίνεται διαπραγμάτευση· ας δούμε τι θα προκύψει», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους. «Νομίζω ότι θα είναι καλό».
Ο Δανός υπουργός Εξωτερικών Λαρς Λόκκε Ράσμουσεν χαρακτήρισε την ανακοίνωση του Τραμπ «θετικό βήμα», χωρίς ωστόσο να θεωρεί ότι καθησυχάζει πλήρως τις ανησυχίες της Δανίας. «Αυτό που είναι απολύτως σαφές μετά από αυτή την ομιλία είναι ότι η φιλοδοξία του προέδρου παραμένει ανέπαφη», δήλωσε. «Δεν εξαφανίζει το πρόβλημα».
Πράξη απείθειας
Σε μια σπάνια πράξη ανυπακοής, μία εβδομάδα πριν την αναχώρηση της διακομματικής αντιπροσωπείας για την Κοπεγχάγη, μια μικρή ομάδα Ρεπουμπλικανών γερουσιαστών ψήφισε υπέρ της προώθησης ψηφίσματος που θα περιόριζε τις πολεμικές εξουσίες του Τραμπ στη Βενεζουέλα, με ψήφους 52–47. Ανάμεσά τους και ο Γιανγκ.
Η αντίδραση του Τραμπ ήταν άμεση. Επιτέθηκε δημόσια και στους πέντε Ρεπουμπλικανούς που διαφοροποιήθηκαν, δηλώνοντας σε ανάρτησή του στο Truth Social ότι «δεν θα έπρεπε να επανεκλεγούν ποτέ». Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, ο πρόεδρος επικοινώνησε προσωπικά με τους γερουσιαστές για να τους επιπλήξει. Η κυβέρνηση χαρακτήρισε την επιχείρηση σύλληψης του Μαδούρο στη Βενεζουέλα ως επιχείρηση επιβολής του νόμου και όχι ως στρατιωτική επίθεση.
Την περασμένη εβδομάδα, ο Γιανγκ και ο γερουσιαστής Τζος Χόλεϊ (Ρεπουμπλικανός, Μισούρι) άλλαξαν στάση και ψήφισαν κατά του ψηφίσματος περί πολεμικών εξουσιών για τη Βενεζουέλα, το οποίο είχαν προηγουμένως συμβάλει στην προώθησή του. Δήλωσαν ότι ικανοποιήθηκαν από τις διαβεβαιώσεις της κυβέρνησης πως οι ΗΠΑ δεν σκοπεύουν να αναπτύξουν χερσαία στρατεύματα ούτε να προχωρήσουν σε στρατιωτική κατοχή.
Κατά την εκτίμηση του Γιανγκ, είχε αποσπάσει την καλύτερη δυνατή συμφωνία. Μετά από «αμέτρητα» τηλεφωνήματα και ανταλλαγές μηνυμάτων με τον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο και νομικούς της κυβέρνησης, ανέφερε ότι εξασφάλισε γραπτή δέσμευση από τον Ρούμπιο πως η κυβέρνηση Τραμπ θα ζητήσει επίσημη έγκριση από το Κογκρέσο πριν από οποιαδήποτε μείζονα στρατιωτική επιχείρηση στη Βενεζουέλα. Ο Ρούμπιο συμφώνησε επίσης να καταθέσει σε ακρόαση επιτροπής της Γερουσίας την επόμενη εβδομάδα.
«Νομίζω ότι παίξαμε σωστά τα χαρτιά μας», δήλωσε ο Γιανγκ στους δημοσιογράφους μετά την ψηφοφορία.
Οι επικριτές υποστήριξαν ότι επρόκειτο απλώς για ακόμη ένα παράδειγμα υποχώρησης των Ρεπουμπλικανών υπό την πίεση του Τραμπ. Πριν από την ψηφοφορία της Πέμπτης στη Βουλή, ο βουλευτής Τόμας Μάσι (Ρεπουμπλικανός, Κεντάκι), φιλελεύθερος συντηρητικός που έχει συγκρουστεί συχνά με τον Τραμπ, προειδοποίησε ότι οι νομοθέτες του GOP κινδυνεύουν να καταστήσουν ανίσχυρο τον ίδιο τον θεσμό στον οποίο ανήκουν — και ενδέχεται να το μετανιώσουν.
«Ορισμένοι από τους Ρεπουμπλικανούς συναδέλφους μου ίσως αισθάνονται υποχρεωμένοι να συναινέσουν, επειδή το κόμμα μας βρίσκεται στον Λευκό Οίκο και ο αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων είναι δικός μας», δήλωσε ο Μάσι, ο οποίος ψήφισε υπέρ του ψηφίσματος της Βουλής.
«Όμως τα προηγούμενα που ανεχόμαστε σήμερα αναπόφευκτα θα στραφούν εναντίον μας αύριο, όταν τα ηνία της εξουσίας αλλάξουν χέρια», κατέληξε.
Πηγή:Wall Street Journal
Διαβάστε επίσης:
New Yorker: Ήρθε η ώρα να μιλήσουμε για τη λογοδιάρροια του Ντόναλντ Τραμπ
Σε εξέλιξη η τριμερής ΗΠΑ – Ρωσίας – Ουκρανίας – Το εδαφικό κρατά χαμηλά τις προσδοκίες
Guardian: Το κρυφό deal των αδελφών Ροντρίγκες με τις ΗΠΑ πριν την απαγωγή Μαδούρο
