Το Συμβούλιο της Επικρατείας δημοσίευσε το σκεπτικό της απόφασής του με την οποία εγκρίνεται το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος που αφορά την αντιμετώπιση των οικοδομικών αδειών, οι οποίες είτε έχουν ήδη ακυρωθεί δικαστικά είτε είχαν προσβληθεί έως την 11η Δεκεμβρίου 2024 λόγω της αντισυνταγματικότητας του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ).
Η απόφαση αυτή, σύμφωνα με δικαστικούς κύκλους, αποκαθιστά την αδικία για τους ιδιοκτήτες που είχαν ξεκινήσει οικοδομικές εργασίες με άδειες που προσβλήθηκαν δικαστικά πριν από την κρίσιμη ημερομηνία και δεν μπορούσαν να υπαχθούν στις εξαιρέσεις των προηγούμενων αποφάσεων της Ολομέλειας του ΣτΕ.
Το Ε’ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε το σχέδιο ΠΔ συμβατό με το Σύνταγμα, καθώς η τυχόν επανέκδοση των αδειών θα είναι αποτέλεσμα ενός νέου, διαφορετικού νομοθετικού καθεστώτος. Αυτό το καθεστώς δεν στοχεύει στην επίλυση συγκεκριμένης διαφοράς, αλλά στη θέσπιση γενικής και αφηρημένης ρύθμισης με αντικειμενικά κριτήρια (όπως η ολοκλήρωση ή μη του φέροντος οργανισμού της οικοδομής).
Το Ανώτατο Δικαστήριο δέχθηκε, επαναλαμβάνοντας παλαιότερη νομολογία, ότι ο νομοθέτης δεν κωλύεται να ρυθμίσει εκ νέου έννομες σχέσεις που έχουν κριθεί αμετάκλητα, αρκεί οι νέοι κανόνες δικαίου να έχουν γενικό χαρακτήρα και να μην ρυθμίζουν μεμονωμένη σχέση.
Η επανέκδοση των οικοδομικών αδειών δεν είναι άνευ όρων. Το ΣτΕ έθεσε ως βασική προϋπόθεση την ολοκλήρωση περιβαλλοντικού προελέγχου του σχεδίου σε τοπικό επίπεδο ή, αν κριθεί αναγκαίο, τη διενέργεια στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων.
Ο μηχανισμός που εισάγεται περιλαμβάνει το Ειδικό Σχέδιο Περιβαλλοντικού Ισοδυνάμου Αναβάθμισης Πόλεων (ΕΣΠΙΑΠ).
–Χρηματοδότηση: Το ΕΣΠΙΑΠ χρηματοδοτείται από ποσά περιβαλλοντικού ισοδυνάμου που καταβάλλουν οι ενδιαφερόμενοι.
–Μέτρα: Περιλαμβάνει την επιλογή των καταλληλότερων μέτρων περιβαλλοντικού ισοδυνάμου (βάσει του ν. 5197/2025) σε επίπεδο δημοτικής ενότητας ή δήμου (για Αθήνα/Θεσσαλονίκη), έπειτα από περιβαλλοντικό προέλεγχο ή μελέτη.
–Διαδικασία: Η επανέκδοση των αδειών διαφοροποιείται ανάλογα με το αν έχει ολοκληρωθεί ή όχι ο φέρων οργανισμός της οικοδομής.
Με αυτή την απόφαση, ανοίγει ο δρόμος για τη νομική τακτοποίηση χιλιάδων οικοδομών, εξισορροπώντας το δικαίωμα στην ιδιοκτησία με την προστασία του περιβάλλοντος μέσω νέων, αυστηρότερων, περιβαλλοντικών όρων.
