Η απαγωγή του προέδρου Νικολάς Μαδούρο στις 3 Ιανουαρίου 2026 είναι το πιο πρόσφατο κεφάλαιο μιας μακράς ιστορίας αμερικανικής στρατιωτικής επέμβασης και αποικιοκρατικού ελέγχου στη Λατινική Αμερική. Η Βενεζουέλα, με τα τεράστια ενεργειακά της αποθέματα, γίνεται ο νέος στόχος μιας στρατηγικής που χτίστηκε πάνω σε πραξικοπήματα, εμφυλίους πολέμους, μυστικές επιχειρήσεις και οικονομική εκμετάλλευση, από τον 19ο αιώνα μέχρι σήμερα.
Δόγμα Μονρόε: Το θεμέλιο της αμερικανικής ηγεμονίας
Το 1823, ο πρόεδρος Τζέιμς Μονρόε διακήρυξε ότι η Λατινική Αμερική πρέπει να μείνει μακριά από ευρωπαϊκές επεμβάσεις. Αυτή η φαινομενικά αμυντική θέση γρήγορα μετατράπηκε σε εργαλείο αποικιοκρατικής στρατηγικής: η Ουάσινγκτον καθόρισε την ήπειρο ως περιοχή στρατηγικής σημασίας, όπου η αμερικανική πολιτική και στρατιωτική επιρροή θα κυριαρχούσε. Στην ουσία, το Δόγμα Μονρόε σηματοδότησε την «πίσω αυλή» της Αμερικής, όπου οι κυρίαρχες χώρες έπρεπε να υποτάσσονται στην πολιτική, οικονομική και στρατιωτική βούληση των ΗΠΑ.
Από τον 19ο αιώνα, η Ουάσινγκτον εισήλθε στα εσωτερικά των λατινοαμερικανικών κρατών όχι μόνο μέσω διπλωματίας, αλλά με στρατιωτικές επεμβάσεις, οικονομικές πιέσεις και στρατιωτικές βάσεις, δημιουργώντας ένα δίκτυο επιρροής που σήμερα αριθμεί 74 στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιοχή.
Πρώιμες επεμβάσεις: Γουατεμάλα και Κούβα
Το πραξικόπημα στη Γουατεμάλα το 1954 αποτέλεσε το πρώτο σύγχρονο παράδειγμα αμερικανικής στρατηγικής «ελέγχου». Ο εκλεγμένος Πρόεδρος Χακόμπο Αρμπένζ ανατράπηκε, όχι για τρομοκρατία ή στρατιωτική επιθετικότητα, αλλά επειδή η αγροτική μεταρρύθμιση που προωθούσε απειλούσε τα συμφέροντα της United Fruit Corporation. Η CIA χρησιμοποίησε μισθοφόρους για να ανατρέψει την κυβέρνηση, οδηγώντας τη χώρα σε εμφύλιο πόλεμο 36 ετών με πάνω από 200.000 νεκρούς, κυρίως ιθαγενείς.
Λίγα χρόνια αργότερα, το 1961, η απόβαση στον Κόλπο των Χοίρων στην Κούβα απέτυχε, αλλά ανέδειξε την ίδια λογική: οι ΗΠΑ θεωρούσαν ότι είχαν το δικαίωμα να ανατρέπουν καθεστώτα που δεν συμφωνούσαν με τα συμφέροντά τους. Η στρατιωτική παρέμβαση είχε στόχο να διατηρήσει την κυριαρχία των ΗΠΑ στην Καραϊβική και να αποτρέψει την «αριστερή μόλυνση», όπως περιγράφονταν στην αμερικανική πολιτική ρητορική της εποχής.
Χιλή, Αργεντινή και η Επιχείρηση Κόνδορας
Το 1973, οι ΗΠΑ παρείχαν υποστήριξη στον Αουγκούστο Πινοσέτ, καθιστώντας εφικτό το πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Σαλβαδόρ Αλιέντε. Το ίδιο μοτίβο επαναλήφθηκε το 1976 στην Αργεντινή, όπου η στρατιωτική χούντα, ενθαρρυμένη από τον Χένρι Κίσινγκερ, εξαπέλυσε τον «βρώμικο πόλεμο», με χιλιάδες εξαφανίσεις.
Στη δεκαετία του 1970 και 1980, έξι στρατιωτικές δικτατορίες στο Νότιο Κώνο συνεργάστηκαν στην Επιχείρηση Κόνδορας, εξοντώνοντας αριστερούς αντιπάλους με τη σιωπηρή υποστήριξη των ΗΠΑ. Κάθε επιχείρηση επαναλάμβανε το ίδιο μοτίβο: στρατιωτική βία και πολιτική εκκαθάριση παρουσιάζονταν ως «σωτηρία» των εθνών, ενώ στην πραγματικότητα υπηρετούσαν την αμερικανική επιρροή και τα συμφέροντα των πολυεθνικών.
Νικαράγουα, Ελ Σαλβαδόρ, Γρενάδα: Η αποικιοκρατία με νέα μορφή
Μετά την ανατροπή του Αναστάσιο Σομόζα το 1979, η CIA χρηματοδότησε και εξόπλισε τους Κόντρας, προκαλώντας εμφύλιο που κόστισε 50.000 ζωές. Στο Ελ Σαλβαδόρ, η αμερικανική στήριξη στον στρατό ενάντια στο FMLN οδήγησε σε 72.000 θανάτους. Η επέμβαση στη Γρενάδα το 1983, με πρόσχημα την προστασία Αμερικανών πολιτών, απέδειξε ότι η στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ χρησιμοποιούνταν συστηματικά για να επιβάλλει πολιτική και στρατηγική κυριαρχία.
Παναμάς 1989: Ο έλεγχος της Διώρυγας
Η εισβολή στον Παναμά, με 27.000 Αμερικανούς στρατιώτες και σχεδόν 500 νεκρούς, ανέδειξε ότι η Ουάσινγκτον δεν επηρεάζει μόνο πολιτικά αλλά ελέγχει κρίσιμες υποδομές. Η σύλληψη του Μανουέλ Νοριέγκα έδειξε ότι η στρατιωτική δύναμη χρησιμοποιείται για την επιβολή αποικιοκρατικών συμφερόντων, ακόμη και όταν πρόκειται για κυρίαρχους ηγέτες.
Βενεζουέλα 2026: Η ενεργειακή «αποικία»
Η Επιχείρηση Absolute Resolve στη Βενεζουέλα ακολουθεί πιστά το ιστορικό πρότυπο: η επίθεση στο Καράκας, η απαγωγή του Μαδούρο και οι αεροπορικές επιδρομές παρουσιάζονται ως «δικαιοσύνη» και «περιφερειακή ασφάλεια», ενώ στην πραγματικότητα υπηρετούν αμερικανικά γεωπολιτικά και ενεργειακά συμφέροντα. Με τα μεγαλύτερα αποθέματα πετρελαίου παγκοσμίως και την εξάρτηση του 95% του ΑΕΠ από τις εξαγωγές ενέργειας, η Βενεζουέλα επιδιώκεται να μετατραπεί σε σύγχρονη «αποικία» των ΗΠΑ.
Οι πρώτες αναφορές μιλούν για θύματα, διακοπές ηλεκτροδότησης και τρόμο στους πολίτες· μια εικόνα που θυμίζει τις ίδιες τραγωδίες σε Γουατεμάλα, Χιλή, Νικαράγουα και Παναμά. Η ιστορία διδάσκει ότι η στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ δεν φέρνει δημοκρατία, αλλά εγκαθιστά πολωμένες κοινωνίες και αφήνει πίσω βαθιές πληγές.
Η διαχρονική κληρονομιά
Από το Δόγμα Μονρόε έως τη Βενεζουέλα 2026, η στρατιωτική και πολιτική ισχύς των ΗΠΑ έχει λειτουργήσει ως αποικιοκρατικό εργαλείο: κάθε επέμβαση δικαιολογείται ως «σταθερότητα», αλλά η πραγματική στόχευση είναι η κυριαρχία, ο έλεγχος πόρων και η γεωπολιτική υπεροχή. Η Λατινική Αμερική δεν είναι ποτέ πραγματικά ελεύθερη, αλλά διαρκώς πεδίο στρατηγικών παιχνιδιών που καθορίζουν άλλοι.
Η Βενεζουέλα δεν είναι εξαίρεση· είναι η τελευταία σελίδα ενός βιβλίου που γράφτηκε με αίμα, πολιτική αλαζονεία και ενεργειακά συμφέροντα, υπενθυμίζοντας ότι η αποικιοκρατία αλλάζει μορφή, αλλά όχι ουσία.
Διαβάστε επίσης:
Κάμαλα Χάρις στον Τραμπ: «Επικίνδυνη αλλαγή καθεστώτος χωρίς σχέδιο και νομιμοποίηση»
Κίνα: Καμία χώρα δεν μπορεί να δρα ως παγκόσμιος δικαστής
Το τέλος της κοσμικής βεβαιότητας – Οδεύουμε προς μια νέα κοσμολογία;
