Ένα ανησυχητικό ρήγμα στο εσωτερικό του Human Rights Watch (HRW), ενός εκ των εγκυρότερων οργανισμών προάσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων παγκοσμίως, αποκαλύπτει η θορυβώδης παραίτηση του Ομάρ Σακίρ. Ο διευθυντής του προγράμματος για το Ισραήλ και την Παλαιστίνη αποχώρησε εξαπολύοντας δριμύτατες κατηγορίες κατά της νέας ηγεσίας, η οποία αποφάσισε να αναστείλει τη δημοσίευση μιας διεξοδικής έκθεσης που χαρακτήριζε την άρνηση του δικαιώματος επιστροφής των Παλαιστινίων ως «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας». Η εξέλιξη αυτή εγείρει σοβαρά ερωτήματα για το κατά πόσο οι μεγάλες ΜΚΟ παραμένουν θωρακισμένες απέναντι σε πολιτικές σκοπιμότητες ή αν, υπό το βάρος των διεθνών πιέσεων, διολισθαίνουν σε μια ιδιότυπη αυτολογοκρισία που θυσιάζει την τεκμηριωμένη αλήθεια στον βωμό της διπλωματικής ισορροπίας.
Το «έγκλημα κατά της ανθρωπότητας» και το χρονικό της απόσυρσης
Η επίμαχη έκθεση, η οποία σύμφωνα με τον Σακίρ είχε περάσει από όλα τα στάδια ελέγχου και ήταν έτοιμη προς δημοσίευση, εστίαζε στη διαχρονική άρνηση του Ισραήλ να επιτρέψει την επιστροφή των προσφύγων που εκδιώχθηκαν κατά τη Νάκμπα του 1948. Η νομική τεκμηρίωση του οργανισμού κατέληγε στο συμπέρασμα ότι η πολιτική αυτή συνιστά θεμελιώδη παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ωστόσο, την παραμονή της επίσημης παρουσίασης, η νέα ηγεσία υπό τον Φιλίπ Μπολοπιόν πάγωσε τη διαδικασία. Ο Σακίρ, με δεκαετή προϋπηρεσία στον οργανισμό, υποστηρίζει ότι η απόφαση στερείται νομικής ή πραγματικής βάσης, κάνοντας λόγο για ένα «πολύ ανησυχητικό προηγούμενο» που υπονομεύει τις καταστατικές αρχές του HRW και την αποστολή του για απόδοση δικαιοσύνης στα θύματα.
Η «εβραϊκότητα» του κράτους ως φραγμός στην έρευνα
Στην καρδιά της αντιπαράθεσης φαίνεται να βρίσκεται η απροθυμία του οργανισμού να αγγίξει την ουσία του δικαιώματος επιστροφής, φοβούμενος ότι μια τέτοια κίνηση θα ερμηνευόταν ως ευθεία αμφισβήτηση της δημογραφικής και εθνικής ταυτότητας του Ισραήλ. Ο Σακίρ αποκαλύπτει ότι οι εσωτερικές συζητήσεις επηρεάστηκαν από τις πάγιες ισραηλινές ενστάσεις περί αλλοίωσης της πληθυσμιακής ισορροπίας. Παράλληλα, υπήρξαν φωνές εντός του HRW που θεωρούσαν «επικίνδυνη» την εστίαση στο 1948, την ώρα που εξελίσσονται οι φρικαλεότητες στη Γάζα μετά τον Οκτώβριο του 2023. Ο παραιτηθείς διευθυντής, ωστόσο, αντικρούει αυτό το επιχείρημα, τονίζοντας ότι η επίθεση στο καθεστώς των προσφύγων —από τη Γάζα έως τη Δυτική Όχθη και την UNRWA— είναι ολιστική και απαιτεί μια συνολική νομική απάντηση.
Η απάντηση του Οργανισμού
Από την πλευρά του, το Human Rights Watch επιχειρεί να υποβαθμίσει την κρίση, ισχυριζόμενο ότι η έρευνα χρειαζόταν περαιτέρω «ενίσχυση» για να ανταποκριθεί στα υψηλά του πρότυπα. Η επίσημη θέση του οργανισμού είναι ότι η διαδικασία ανάλυσης συνεχίζεται και η δημοσίευση απλώς ανεστάλη. Αυτή η εξήγηση, όμως, δεν φαίνεται να πείθει τον Σακίρ, ο οποίος κάνει λόγο για «προκατάληψη και δειλία» ορισμένων στελεχών που προσπαθούν να χειραγωγήσουν τα ευρήματα της έρευνας. Σε μια περίοδο που η ανθρωπιστική καταστροφή στην Παλαιστίνη μετρά δεκάδες χιλιάδες θύματα, η εσωτερική σύγκρουση στο HRW αναδεικνύει την αδυναμία των διεθνών θεσμών να παραμείνουν αμερόληπτοι παρατηρητές όταν το πολιτικό κόστος της αλήθειας γίνεται δυσβάσταχτο.
Διαβάστε επίσης:
Γιατί η μαύρη «Ωραία Ελένη» εξόργισε τους Αχαιούς του πληκτρολογίου
Μόντρεαλ: Οι «Ρομπέν των σοκακιών» κάνουν επιδρομή σε σούπερ μάρκετ (βίντεο)
