Λιγότερα χρήματα για τη Συνοχή και την Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ) προβλέπει για την Ελλάδα η πρόταση της Κομισιόν για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028–2034, σε σύγκριση με την τρέχουσα προγραμματική περίοδο, εφόσον τα ποσά αποπληθωριστούν για να είναι συγκρίσιμα. Αντίθετα, παρατηρείται αύξηση των κονδυλίων για τη μετανάστευση και το νέο Ταμείο Κοινωνικού Κλίματος, διατηρώντας το συνολικό ύψος των πόρων για την Ελλάδα κοντά στα 49,2 δισ. ευρώ – ποσό οριακά χαμηλότερο από αυτό της περιόδου 2021–2027, σε σταθερές τιμές.
Χλιαρή υποδοχή από την Αθήνα
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ της Καθημερινής, η ελληνική κυβέρνηση δεν ενθουσιάστηκε με την πρόταση της Κομισιόν, την αντιμετωπίζει όμως ως αφετηρία διαπραγμάτευσης. Η ελληνική θέση είναι σαφής: η Συνοχή και η ΚΑΠ πρέπει να παραμείνουν βασικοί πυλώνες στήριξης των λιγότερο αναπτυγμένων κρατών-μελών, με ενισχυμένα κονδύλια, καθώς το Ταμείο Ανάκαμψης – που είχε προσθέσει επιπλέον 36 δισ. ευρώ στην τρέχουσα περίοδο – οδεύει προς ολοκλήρωση.
Στην πράξη, η μείωση των συνολικών επενδυτικών εισροών μετά το 2027 δημιουργεί ισχυρή πίεση στην Ελλάδα να αξιοποιήσει νέες δυνατότητες, όπως το υπό σύσταση Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας.
Το νέο στοίχημα: η έξοδος από τη «ζώνη συνοχής»
Η Ελλάδα καλείται να αποδείξει ότι μπορεί να μεταβεί από τη «ζώνη συνοχής» προς την οικονομική καινοτομία, ώστε να αντλήσει κονδύλια από τα 589,6 δισ. ευρώ που θα διατεθούν για το νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας και το Horizon Europe. Η προηγούμενη εμπειρία από τη συμμετοχή στο Horizon δεν ήταν ενθαρρυντική, και κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν την ανάγκη βελτίωσης της απορροφητικότητας και των προτάσεων σε διασυνοριακά έργα.
Παράλληλα, υιοθετείται το μοντέλο εκταμίευσης του Ταμείου Ανάκαμψης, με δόσεις ανάλογα με την επίτευξη στόχων και οροσήμων, κάτι που δημιουργεί εύλογες ανησυχίες σε όσους έχουν βιώσει τις δυσκολίες της εφαρμογής του.
Οι αριθμοί της πρότασης και η συγκριτική θέση της Ελλάδας
Η Κομισιόν προτείνει συνολικό προϋπολογισμό 2 τρισ. ευρώ ή 1,26% του ΑΕΠ της Ε.Ε., ελαφρώς αυξημένο σε σχέση με το 1,1% της τρέχουσας περιόδου. Από αυτά:
- 1 τρισ. ευρώ προορίζεται για τα «εθνικά και περιφερειακά εταιρικά σχέδια», δηλαδή το νέο ΕΣΠΑ, την ΚΑΠ και συναφή ταμεία.
- 589,6 δισ. ευρώ κατευθύνονται στο νέο Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, το Horizon Europe, το Erasmus+ και το νέο πολιτιστικό πρόγραμμα Agora EU.
Για την Ελλάδα, η κατανομή των 49,2 δισ. ευρώ αφορά κυρίως σε 42,9 δισ. ευρώ για ΕΣΠΑ και ΚΑΠ, έναντι 40 δισ. ευρώ σήμερα — ποσό που σε αποπληθωρισμένη βάση είναι χαμηλότερο, ενώ η Πορτογαλία λαμβάνει μόλις 33,5 δισ. ευρώ, σημειώνουν αρμόδιες πηγές, υποδεικνύοντας καλύτερη σχετική απόδοση της Ελλάδας.
Αντιδράσεις και επόμενα βήματα
Ήδη έχουν εμφανιστεί αντιρρήσεις από μεγάλες χώρες, με τη Γερμανία να διαφωνεί ανοιχτά με την αύξηση του προϋπολογισμού, θέτοντας τον τόνο για τις χώρες του ευρωπαϊκού βορρά. Οι αγροτικές οργανώσεις καταγγέλλουν την ενσωμάτωση της ΚΑΠ στα εταιρικά σχέδια ως ιστορική υποβάθμιση, ενώ το ινστιτούτο Bruegel σχολιάζει ότι το 1,26% του ΑΕΠ δεν επαρκεί, τη στιγμή που η έκθεση Ντράγκι κατέγραφε επενδυτικό έλλειμμα 4%–5% του ΑΕΠ.
Το επόμενο κρίσιμο ορόσημο είναι το β΄ εξάμηνο του 2027, κατά τη διάρκεια της ελληνικής Προεδρίας στην Ε.Ε., οπότε δεν αποκλείεται να κλείσει η τελική συμφωνία για το νέο ΠΔΠ. Μέχρι τότε, το στοίχημα για την Ελλάδα είναι διπλό: να διασφαλίσει επαρκή χρηματοδότηση για την παραδοσιακή της στρατηγική και ταυτόχρονα να κερδίσει έδαφος στη νέα ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ανταγωνιστικότητας.
