Μια απρόσμενη επιστημονική ανακάλυψη έρχεται να ανατρέψει όσα γνωρίζαμε μέχρι σήμερα για το γενετικό υλικό εντός του ανθρώπινου σώματος. Ερευνητές εντόπισαν μια εντελώς άγνωστη μέχρι πρότινος μορφή γενετικού υλικού σε βακτήρια του ανθρώπινου μικροβιώματος, ανοίγοντας νέο κεφάλαιο στη μοριακή βιολογία.
Οι παράξενες αυτές δομές, που ονομάστηκαν «οβελίσκοι», αποτελούνται αποκλειστικά από κυκλικό RNA και δεν μπορούν να καταταχθούν σε καμία γνωστή κατηγορία οργανισμών. Δεν είναι ούτε ιοί ούτε βακτήρια, ενώ διαφέρουν ριζικά από κάθε μορφή γενετικού στοιχείου που έχει μελετηθεί έως σήμερα.
Οι οβελίσκοι εντοπίστηκαν μέσα από εκτενή ανάλυση γενετικών δεδομένων μικροβιακών πληθυσμών που συνδέονται με τον άνθρωπο. Εμφανίζονται κυρίως στο έντερο και στη στοματική κοιλότητα και έχουν ανιχνευθεί σε δείγματα από διαφορετικές περιοχές του πλανήτη, γεγονός που δείχνει ότι είναι ευρέως διαδεδομένοι.
Αυτό που τους κάνει ιδιαίτερα εντυπωσιακούς είναι η απλότητά τους. Δεν παράγουν πρωτεΐνες, δεν διαθέτουν περίβλημα προστασίας και αποτελούνται μόνο από μικρούς, κλειστούς δακτυλίους RNA, οι οποίοι φαίνεται να πολλαπλασιάζονται μέσω μηχανισμών που δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως από την επιστημονική κοινότητα.
Σύμφωνα με τη μελέτη, οι επιστήμονες κατέγραψαν περισσότερους από 3.000 διαφορετικούς τύπους οβελίσκων RNA, αξιοποιώντας δημόσια μεταγονιδιωματικά δεδομένα και προηγμένες υπολογιστικές μεθόδους. Την έρευνα συντόνισε ο νομπελίστας βιολόγος Andrew Fire από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ, ενώ τα πρώτα αποτελέσματα δημοσιεύθηκαν σε προδημοσίευση στην επιστημονική πλατφόρμα bioRxiv.
Παρότι παρουσιάζουν ομοιότητες με τα ιοειδή που προσβάλλουν φυτά, οι οβελίσκοι διαφέρουν ουσιαστικά, καθώς έχουν εντοπιστεί αποκλειστικά σε βακτήρια που ζουν σε στενή σχέση με τον άνθρωπο. Μάλιστα, σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται να είναι ενσωματωμένοι στο ίδιο το βακτηριακό γονιδίωμα, στοιχείο που υποδηλώνει μακροχρόνια συνύπαρξη και εξελικτική προσαρμογή.
Μέχρι στιγμής, δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι επηρεάζουν άμεσα την ανθρώπινη υγεία. Ωστόσο, η παρουσία τους σε βακτήρια που σχετίζονται με τη λειτουργία του ανοσοποιητικού και της πέψης καθιστά αναγκαία την περαιτέρω διερεύνηση πιθανών έμμεσων επιδράσεων.
Η ανακάλυψη των οβελίσκων προκαλεί έντονο ενδιαφέρον, καθώς δεν εντάσσονται σε κανένα από τα γνωστά μοντέλα ζωής. Για ορισμένους επιστήμονες, ενδέχεται να αποτελούν «απολιθώματα» ενός αρχαίου κόσμου RNA, ενώ άλλοι εξετάζουν το ενδεχόμενο να πρόκειται για σύγχρονες, εξαιρετικά απλοποιημένες μορφές μοριακών παρασίτων.
Καθώς η χαρτογράφηση του ανθρώπινου μικροβιώματος προχωρά, οι ερευνητές εκτιμούν ότι παρόμοιες άγνωστες δομές RNA ίσως αποκαλυφθούν και στο μέλλον, αλλάζοντας ριζικά την κατανόησή μας για τα όρια της ζωής και της βιολογικής εξέλιξης.
Διαβάστε επίσης
Το τέλος της κοσμικής βεβαιότητας – Οδεύουμε προς μια νέα κοσμολογία;
