Ύστερα από δεκαετίες σχετικής ειρήνης και στρατηγικής αποστρατιωτικοποίησης, η Ευρώπη εισέρχεται σε μια νέα ψυχολογική και πολιτική φάση, κατά την οποία οι κυβερνήσεις και οι στρατιωτικές ηγεσίες απευθύνουν στους πολίτες ένα μήνυμα που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδιανόητο: την ανάγκη προετοιμασίας για ενδεχόμενη σύγκρουση με τη Ρωσία.
Πλέον, σχεδόν σε εβδομαδιαία βάση, ευρωπαϊκοί πολιτικοί ηγέτες, στρατιωτικοί αξιωματούχοι και υπηρεσίες ασφαλείας προειδοποιούν δημόσια για το ενδεχόμενο γενικευμένης στρατιωτικής αντιπαράθεσης. Πρόκειται για μια βαθιά μετατόπιση στη συλλογική συνείδηση μιας ηπείρου που, μετά τους δύο Παγκόσμιους Πολέμους, οικοδομήθηκε πάνω στην υπόσχεση της συνεργασίας, της οικονομικής ολοκλήρωσης και της αποτροπής του πολέμου.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η πρόσφατη παρέμβαση του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος παρομοίασε τη στρατηγική του Βλαντιμίρ Πούτιν στην Ουκρανία με τη ναζιστική πολιτική του 1938, όταν ο Χίτλερ προσάρτησε τη Σουδητία. «Αν πέσει η Ουκρανία, δεν θα σταματήσει εκεί», προειδοποίησε, υπογραμμίζοντας ότι η ιστορία δείχνει πως οι εδαφικές παραχωρήσεις δεν κατευνάζουν επεκτατικές δυνάμεις.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, ο οποίος μίλησε ανοιχτά για μια σύγκρουση που «βρίσκεται προ των πυλών», καλώντας τους Ευρωπαίους να προετοιμαστούν για πόλεμο ανάλογης κλίμακας με εκείνον που βίωσαν προηγούμενες γενιές. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Συμμαχίας, η Ρωσία θα μπορούσε να είναι σε θέση να στραφεί στρατιωτικά κατά του ΝΑΤΟ εντός της επόμενης πενταετίας.
Το αίσθημα επείγοντος εντείνεται περαιτέρω από τον φόβο ότι μια πιθανή ειρηνευτική συμφωνία στην Ουκρανία, υπό αμερικανική διαμεσολάβηση, θα μπορούσε να αποβεί μονομερής υπέρ της Μόσχας, αφήνοντας την Ουκρανία ευάλωτη και απελευθερώνοντας ρωσικούς στρατιωτικούς πόρους για αναδιάταξη προς την Ευρώπη. Κρίσιμο ρόλο παίζει και η ανησυχία για μια πιο απομονωτική στάση των ΗΠΑ, καθώς η νέα Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της Ουάσιγκτον αποφεύγει πλέον να χαρακτηρίσει ρητά τη Ρωσία ως εχθρό.
Σε αντίθεση, οι ευρωπαϊκές υπηρεσίες πληροφοριών υιοθετούν σαφώς σκληρότερη γραμμή. Η επικεφαλής της MI6, Μπλέιζ Μετρεουέλι, προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα συνεχίσει τις προσπάθειες αποσταθεροποίησης της Ευρώπης μέχρι να αλλάξει στρατηγική ο Πούτιν, ενώ ο αρχηγός των βρετανικών ενόπλων δυνάμεων χαρακτήρισε την τρέχουσα κατάσταση «την πιο επικίνδυνη της καριέρας του».
Η μετατόπιση αυτή, ωστόσο, προσκρούει σε μια κοινωνία που έχει συνηθίσει στο λεγόμενο «μέρισμα της ειρήνης»: τη μείωση των στρατιωτικών δαπανών μετά τον Ψυχρό Πόλεμο και τη διοχέτευση πόρων στο κοινωνικό κράτος. Δημοσκοπήσεις καταγράφουν χαμηλή προθυμία των Ευρωπαίων να πολεμήσουν, γεγονός που καθιστά πολιτικά δύσκολη την επαναφορά μιας πολεμικής νοοτροπίας και την αποδοχή θυσιών.
Παράλληλα, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις καταγγέλλουν ότι η Ρωσία έχει ήδη εξαπολύσει έναν «πόλεμο γκρίζας ζώνης», με σαμποτάζ σε κρίσιμες υποδομές, κυβερνοεπιθέσεις, εμπρησμούς, παραπληροφόρηση και παραβιάσεις εναέριου χώρου. Όπως χαρακτηριστικά ειπώθηκε, «βρισκόμαστε πλέον στο μεταίχμιο μεταξύ ειρήνης και πολέμου».
Απαντώντας σε αυτή την απειλή, τα κράτη-μέλη προχωρούν σε εκτεταμένη στρατιωτική αναδιάρθρωση: επαναφορά μορφών στρατιωτικής θητείας, πολεμικά σενάρια, αναπροσανατολισμό των ενόπλων δυνάμεων και δραστική αύξηση των αμυντικών δαπανών. Τα ευρωπαϊκά μέλη του ΝΑΤΟ δεσμεύτηκαν να φτάσουν το 3,5% του ΑΕΠ σε στρατιωτικές δαπάνες έως το 2035, με τη Γερμανία να σχεδιάζει επενδύσεις άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων σε στρατό και υποδομές.
Ωστόσο, παρά τη ρητορική και τις εξαγγελίες, οι πραγματικοί κοινωνικοί και οικονομικοί συμβιβασμοί δεν έχουν ακόμη αγγίξει πλήρως τους πολίτες, γεγονός που καθιστά αβέβαιο το κατά πόσο η Ευρώπη είναι έτοιμη όχι μόνο στρατιωτικά, αλλά και πολιτικά, να στηρίξει μια μακρόχρονη στρατηγική αποτροπής.
Διαβάστε επίσης:
Η Ε.Ε «χαλαρώνει» την απαγόρευση βενζίνης και ντίζελ μετά το 2035
Σύλληψη 49χρονου για υποκίνηση αυτοκτονίας και βίαιες αναρτήσεις
Χάρης Δούκας για κινητοποιήσεις: Σήμερα ενώσαμε δυνάμεις και υψώσαμε ανάστημα
