Η χθεσινοβραδινή συνέντευξη τύπου του Ντόναλντ Τράμπ για τη Βενεζουέλα, έβγαλε ειδήσεις, όμως το
πραγματικό μήνυμα ο αμερικανός πρόεδρος το είχε στείλει ήδη από πριν την εμφάνισή του στους
δημοσιογράφους. Ήταν μια ανάρτηση του. Μια φωτογραφία του Νικολάς Μαδούρο, με χειροπέδες και
δεμένα μάτια. Ένα μήνυμα σε όσους έμεναν πίσω στη Βενεζουέλα ταγμένοι στο άρμα του Τσαβισμού κι
επικοινωνούσαν τη ρητορική της αντίστασης. Υπάρχουν εικόνες που έχουν μεγαλύτερη αξία από δεκάδες
επικοινωνιακές φιέστες και συνεντεύξεις τύπου. Η δουλεία είχε γίνει πριν τη συνέντευξη και το μήνυμα
είχε περάσει από το επικοινωνιακό επιτελείο Τράμπ στους πολίτες της Βενεζουέλας. Ο Μαδούρο
αποτελεί παρελθόν. Ιδού τα πειστήρια ιδού και το μέλλον όσων εναντιωθούν στην εφαρμογή του
αμερικανικού σχεδίου για τη λατινική Αμερική.
Ήδη από τις δύο το βράδυ, πέντε συνολικά πόλεις της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας ένιωσαν την ένταση
και τις επιχειρησιακές δυνατότητες του αμερικανικού ναυτικού και της αεροπορίας. Σφοδροί
βομβαρδισμοί, σε στρατόπεδα, ενεργειακές υποδομές και κυβερνητικά κτήρια.
Για τους παρατηρητές σημειολογικών δεδομένων η επιχείρηση αξίζει να σημειωθεί πως διεξήχθη
λίγες ώρες μετά τη συνάντηση του Μαδούρο με υψηλόβαθμη αντιπροσωπεία Κινέζων
αξιωματούχων στο Καράκας. Λεπτομέρεια ίσως αλλά αν ανατρέξει κάποιος στο βάθος της κινεζικής
εμπλοκής και στήριξης στη Βενεζουέλα θα κατανοήσει πως το μήνυμα για τη νέα τάξη πραγμάτων
στη γειτονιά δεν αφορά τις κατηγορίες περί ναρκωτικών που αποδίδονται στο Μαδούρο αλλά στο
ποιοι είχαν απλωθεί στην πίσω αυλή των ΗΠΑ κι έκαναν παιχνίδι σε ξένη για αυτούς γειτονιά.
Στη συνέντευξη τύπου επιχειρήθηκε καταρχάς να νομιμοποιηθεί η επιχείρηση και από εκεί κι έπειτα να
καταγραφεί ένα πλαίσιο στο οποίο θα κινηθεί πολιτικά η χώρα στη μετά Μαδούρο εποχή. Τα σημεία που
ξεχώρισαν είναι τα ακόλουθα:
Πρώτον: Οι ΗΠΑ θα διακυβερνήσουν τη χώρα μέχρι τη στιγμή που θα είναι ώριμες οι συνθήκες για
αναλάβουν οι εσωτερικές δυνάμεις.«Θα διοικήσουμε τη χώρα μέχρι να καταστεί δυνατή μια ασφαλής,
ορθή και συνετή μετάβαση. Δεν θέλουμε να εμπλακούμε αφήνοντας κάποιον άλλον να αναλάβει και να
βρεθούμε ξανά στην ίδια κατάσταση που είχαμε για μεγάλο χρονικό διάστημα στο παρελθόν. Έτσι, θα
διοικήσουμε εμείς τη χώρα». Και για όποιον δεν κατανοεί ποιες είναι οι συνθήκες αυτές και τι είδους
μετάβαση εννοεί, ο Τράμπ το είπε με το όνομά του. «Θα βάλουμε τις πολύ μεγάλες αμερικανικές
πετρελαϊκές μας εταιρείες, τις μεγαλύτερες οπουδήποτε στον κόσμο, να μπουν μέσα, να ξοδέψουν
δισεκατομμύρια δολάρια, να φτιάξουν τις βαριά κατεστραμμένες υποδομές, τις πετρελαϊκές υποδομές,
και να αρχίσουν να βγάζουν χρήματα για τη χώρα, χρήματα τα οποία θα ωφελήσουν το λαό της
Βενεζουέλας».
Δεύτερον : Αυτό ήταν και το πιο εντυπωσιακό. Άδειασε δημόσια ως μη αποδεκτή λύση τη Μαρία Κορίνα
Ματσάδο. Την πολιτική μορφή της αντιπολίτευσης που ένα χρόνο πριν συναντούσε και οικειοποιούταν
κάθε λέξη από τα λεγόμενα της για τον κακό Μαδούρο. Την άδειασε με το γνωστό άκομψο τρόπο του
κλείνοντας το θέμα της εμπλοκής της στη μετά Μαδούρο εποχή. «Δεν έχει την αποδοχή εντός της
κοινωνίας στη χώρα» είπε ο Τράμπ, αν και σύμφωνα με μια δημοσκόπηση του περασμένου Αυγούστου η
Ματσάδο ήταν η πιο δημοφιλής ανάμεσα στα πρόσωπα της αντιπολίτευσης, ο Αμερικανός πρόεδρος
ξεκαθάρισε πως ακόμα και η αντιπρόεδρος Ροντρίγκεζ, που ανέλαβε -κατόπιν της απαγωγής του
Μαδούρο- προεδρικά καθήκοντα και βρίσκεται στη Μόσχα, θα μπορούσε να αποτελέσει την επικεφαλής
της μεταβατικής περιόδου.
Ο Ντόναλντ Τράμπ δεν ξεχνά, δεν συγχωρεί και δεν ξέρει να χάνει. Και για να γίνει κατανοητό τι εννοώ,
η Ματσάδο κέρδισε το Νόμπελ κι έχασε τη χώρα. Ο Τράμπ ήθελε το Νόμπελ, το πίστευε πραγματικά ότι
το δικαιούται, ότι του ανήκει. Η Επιτροπή για να διαχειριστεί τις πιέσεις Τράμπ αποφάσισε να το δώσει
σε κάποια που υπό φυσιολογικές δεν θα το έπαιρνε ποτέ, όμως λόγω των δεδομένων και της στενής
σχέσης της με τον Αμερικανό πρόεδρο, η Ματσάδο έγινε το πρόσωπο της Ειρήνης. Και κάπου εκεί
τελείωσε και η σχέση τους και το διαζύγιο τελικά ανακοινώθηκε εχθές. Από την άλλη η Ματσάδο είναι
αγωνίστρια, είναι φτιαγμένη από το ίδιο υλικό με το Ντόναλντ Τράμπ και δεν υπάρχει περίπτωση να
αποδεχθεί την απόφαση του αποκλεισμού της δίχως να δώσει μάχη για να το ανατρέψει. Μέχρι τις
εκλογές όμως όποτε κι αν έρθουν αυτές ο πλανητάρχης ήταν ξεκάθαρος, η διακυβέρνηση της Βενεζουέλας θα είναι μια αμερικανική υπόθεση με μπροστάρηδες προσωπικότητες από την πολιτική
σκηνή της χώρας που είναι διατεθειμένοι να διαδραματίσουν ένα τέτοιο ρόλο.
Τρίτο : Άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο για περισσότερες επεμβάσεις στην περιοχή. Μίλησε για την Κούβα
ωστόσο το μήνυμα είναι ευρύτερο.«Νομίζω ότι η Κούβα είναι κάτι για το οποίο θα καταλήξουμε να
μιλήσουμε, γιατί είναι ένα κράτος που αποτυγχάνει αυτή τη στιγμή, και μάλιστα σε πολύ μεγάλο βαθμό. Και
θέλουμε να βοηθήσουμε τον λαό. Είναι πολύ παρόμοιο, με την έννοια ότι θέλουμε να βοηθήσουμε τον λαό
της Κούβας», σημείωσε.
Ο Ρούμπιο από τον οποίο ζήτησε ο τράμπ να τοποθετηθεί για το θέμα άφησε τη διπλωματία κατα μέρος
λέγοντας ορθά κοφτά: «Κοιτάξτε, αν ζούσα στην Αβάνα και ήμουν στην κυβέρνηση, θα ανησυχούσα,
έστω και λίγο».
Τέταρτο : άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο χερσαίων δυνάμεων εφόσον αυτό κριθεί απαραίτητο, ωστόσο στην πραγματικότητα το αμερικανικό πεντάγωνο φέρεται να έχει καταστήσει σαφές στην πολιτική ηγεσία πως αυτό δεν είναι ένα καλό σενάριο και η Βενεζουέλα είναι μια τεράστια χώρα. Άλλο μια επιχείρηση λίγων ωρών σχεδιασμένη επί μήνες κι άλλο πράγμα η μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία.
Η αντιπολίτευση
Τα δεδομένα στην αντιπολίτευση αποτελούν μια δύσκολη εξίσωση και σε κάθε περίπτωση υπάρχει μια
δυσανεξία στην πλειοψηφία -των σοβαρών -στελεχών αυτής ως προς την επιβολή πολιτικών λύσεων.
Από την εποχή του Ούγκο Τσάβεζ μέχρι και τις μέρες μας, η αντιπολίτευση στη Βενεζουέλα προσπάθησε αρκετές φορές να ανατρέψει την κυβέρνηση. Ακόμα και την περίοδο με την μεγαλύτερη συσπείρωση της αντιπολίτευσης (στο πρώτο μισό της δεκαετίας 2000-2010) που οδήγησε σε γενικές απεργίες και επιχειρήθηκε η ανατροπή του -μέσα από πραξικοπηματικές ενέργειες- οι προσπάθειες έπεφταν στο κενό αφού κατάφερνε, παρά τη δυσαρέσκεια από μεγάλο μέρος της κοινωνίας για τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετώπιζε η χώρα, να έχει την ευρύτερη στήριξη της κοινωνίας.
Με τον ερχομό του Νικολάς Μαδούρο στο τιμόνι της χώρας, η ανατροπή του επιχειρήθηκε ξανά. Αυτή
τη φορά με τη στήριξη μιας προσωπικότητας η οποία ποτέ δεν έπεισε την κοινωνία της Βενεζουέλας,
είχε όμως τη στήριξη ΗΠΑ κι Ε.Ε. και αυτό έκανε πολλούς Βενεζουελάνους εκείνη την περίοδο (2019-
2023) να πιστέψουν πως η αλλαγή μπορεί να είναι αποτέλεσμα μιας συντονισμένης επιχείρησης
οικονομικού στραγγαλισμού και πολιτικού αποκλεισμού, όπως αυτή που βρισκόταν σε εξέλιξη.
Οι ηγέτες του Δυτικού κόσμου είδαν την ελπίδα για ανατροπή, στο πρόσωπο του Χουάν Γκουαιδό.
Νέος, ωραίος, μορφωμένος, οικογενειάρχης, οικονομικά πετυχημένος και πολλά υποσχόμενος αφού είχε
την έξωθεν καλή μαρτυρία.
Υποστηρίχθηκε από πολλούς και για αυτό απαιτήθηκε λίγος χρόνος. Λες και κάποιος περίμενε τον
Γκουαιδό να εμφανιστεί στο πολιτικό σκηνικό ή λες και κάποιος τον φύτεψε σε αυτό.
Η υποστήριξη ήταν καθολική στο εξωτερικό
Οικονομικοί οίκοι αξιολόγησης εκθείαζαν τον ερχομό του στα πολιτικά πράγματα του Καράκας. Ο
Λευκός Οίκος εξέδιδε ανακοινώσεις επί ανακοινώσεων για την ευκαιρία που δεν θα πρέπει να χαθεί
από τους πολίτες της χώρας και οι Ευρωπαίοι απομάκρυναν το διπλωματικό προσωπικό από τη
Βενεζουέλα και αποδέχονταν στις χώρες τους τα διαπιστευτήρια διπλωματικών απεσταλμένων του
Γκουαιδό.
Το κύμα ενδιαφέροντος στο εσωτερικό ήταν τεράστιο για τον Γκουαιδό. Η χρονική στιγμή της
εμφάνισής του, ήταν εξαιρετική. Η Βενεζουέλα τα τελευταία δύο χρόνια, βίωνε τη μεγαλύτερη πείνα
στην υφήλιο (από τις χώρες που δεν ήταν σε εμπόλεμη κατάσταση) και ο τίτλος που της είχε αποδοθεί
ήταν «Η χώρα της δίαιτας».
Την εποχή εκείνη, βρισκόμουν στο Καράκας. Ακολούθησα το πρόγραμμα του Γκουαιδό επί αρκετές
ημέρες σε διαφορετικές πόλεις και κοινωνικούς χώρους. Στα πανεπιστήμια, τα αμφιθέατρα γέμιζαν στο
άκουσμα του ερχομού του. Οι ομιλίες του καταχειροκροτούνταν όμως το χειροκρότημα έσβηνε
γρήγορα. Οι δρόμοι στις πόλεις αψηφούσαν τις μνήμες της βίας και της καταστολής του
παρελθόντος κι έσφυζαν από κόσμο που ήθελε αλλαγή. Ο Γκουαιδό όμως δεν έπειθε. Το έβλεπες στα πρόσωπα και στη γλώσσα του σώματος των ανθρώπων που έφταναν να τον ακούσουν. Έβλεπες τη δίψα
και το πάθος στην αρχή της εκδήλωσης και την ταχύτητα με την οποία αποχωρούσαν μετά το πέρας της
ομιλίας.
Ανάμεσα στα πρόσωπα που συνάντησα τότε ήταν και η Μαρία Κορίνα Ματσάδο. Ηγετική μορφή της
αντιπολίτευσης, με παρουσία στην πολιτική σκηνή της χώρας από τις αρχές τις δεκαετίας του 2000. Η
συνάντησή μας έγινε στα γραφεία της Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης που τρέχει η ίδια από το
ξεκίνημά της.
Εντυπωσιακή, καταρτισμένη, με λόγο πολιτικό και εμπειρία χειρισμού των μέσων ενημέρωσης και
αντιμετώπισης των δημοσιογράφων. Η Μαρία Ματσάδο σε αντίθεση με όποιον άλλο εμφανίστηκε στο
αντιπολιτευτικό σκηνικό της χώρας, ακολουθεί πολύ μετρημένα και προσεκτικά βήματα. Δεν είναι
τυχαίο ό,τι ουδέποτε διώχθηκε ή φυλακίστηκε.
Ποτέ δεν μπήκε μπροστά στις προσπάθειες ξεσηκωμού κι εξέγερσης της κοινωνίας. Ασκούσε κι
εξακολουθεί να ασκεί κριτική στο Μαδούρο, αλλά μένει σε επίπεδο λόγου. Ζητά τη στήριξη των
ξένων δυνάμεων αλλά δεν ανάβει το φιτίλι της επανάστασης ή κι αν το κάνει φροντίζει τα φώτα να είναι
μακριά της εκείνη τη στιγμή.
Στην κουβέντα μας κατηγόρησε την κυβέρνηση για γενοκτονία, χαρακτήρισε το Μαδούρο
δικτάτορα και τον λαό της Βενεζουέλας περήφανο και γενναίο. Μου εξήγησε πως για την έξοδο από
το καταστροφικό μοντέλο οικονομικής διακυβέρνησης του Μαδούρο, η λύση είναι άμεση εφαρμογή
ενός φιλελεύθερου πολιτικού και οικονομικού μοντέλου. Άνοιγμα της αγοράς, ιδιωτικοποιήσεις που
θα φέρουν νέες θέσεις εργασίας, ανάπτυξη και αύξηση των μισθών ώστε να μειωθούν οι κοινωνικές
ανισότητες. Όταν τις υπενθύμισα ότι έρχομαι από την Ελλάδα η οποία το μοντέλο αυτό το πλήρωσε κι
εξακολουθεί να το πληρώνει ακριβά, απάντησε λέγοντας πως τα δεδομένα είναι διαφορετικά καθώς η
Βενεζουέλα έχει πετρέλαιο και οι επενδύσεις που θα προκύπτουν από τα κέρδη των εταιρειών που
θα πάρουν τη διαχείριση, θα δημιουργήσουν περισσότερες ευκαιρίες για τους πολίτες στη χώρα.
Σήμερα η Μαρία Κορίνα Ματσάδο είναι βραβευμένη με το βραβείο Νόμπελ ως «Η γενναία φωνή της
Δημοκρατικής αντίστασης». Στην πραγματικότητα, είναι η διαχρονική φωνή της αντιπολίτευσης που
φωνάζει τόσο-όσο για να μην ενοχλεί, ώστε όταν κάποτε οι συνθήκες ωριμάσουν, να αποτελεί την
εναλλακτική πρόταση.
Ο Γκουαιδό ήδη από το 2023, εγκατέλειψε το Καράκας και παρακολουθεί τις εξελίξεις – και όπως
σχολιάζουν οι Βενεζουελάνοι και τον τραπεζικό λογαριασμό του- από την ασφάλεια που προσφέρουν
οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής. Η κυβέρνηση Μαδούρο τον κατηγόρησε για ξέπλυμα χρήματος,
προδοσία και σφετερισμό δημόσιων λειτουργιών, εξέδωσε ένταλμα σύλληψης και ζήτησε από τη διεθνή
κοινότητα να συνεργαστεί για τη σύλληψή του. Ο Γκουαϊδό αρνήθηκε τις κατηγορίες που απαγγέλθηκαν
εναντίον του.
Η χρονική στιγμή για την απόδοση του βραβείου Νόμπελ στη Ματσάδο προκάλεσε εύλογα
ερωτήματα καθώς συνέπεσε με την ρητορική κι επιχειρησιακή κλιμάκωση των ΗΠΑ απέναντι στο
Νικολάς Μαδούρο. Αρκετοί μάλιστα τη χαρακτήρισαν παρέμβαση ειδικού βάρους που υποδεικνύει το
πρόσωπο που θα πρέπει να ηγηθεί της πιθανής διαδρομής πολιτικής αλλαγής και δημοκρατικής
μετάβασης. Ο Ντόναλντ Τράμπ όμως ξεκαθάρισε στη συνέντευξη τύπου ότι δεν έχει την αποδοχή εντός
της χώρας της για να σηκώσει το βάρος της διακυβέρνησης.
Η εναλλακτική για τους Βενεζουελάνους σε επίπεδο αντιπολίτευσης είναι ο Ενρίκ Καπρίλες. Έχει
κατέβει δύο φορές υποψήφιος για το Προεδρικό αξίωμα, πιστεύει σε αντίθεση με τη Ματσάδο και τις
ΗΠΑ ότι ο Μαδούρο και η διαπραγμάτευση μαζί του για την πολιτική μετάβαση, αποτελούσε το
δρόμο της αλλαγής και όχι η ρήξη.
Ήταν αντίθετος στην επέμβαση ξένων δυνάμεων και στρατιωτικής επέμβασης, κάτι που η Ματσάδο
δεν αποκήρυξε ποτέ. Μάλιστα στην προσπάθεια δημιουργίας εντυπώσεων και κλίματος δεν δίστασε τον
προηγούμενο Ιανουάριο σε συνέντευξη τύπου που παραχώρησε από κοινού με τον Ντόναλντ Τραμπ
Τζούνιορ να ισχυριστεί ότι: «Όλοι γνωρίζουμε ότι ο επικεφαλής του Tren de Aragua είναι ο Maduro.
Το καθεστώς δημιούργησε, προώθησε και χρηματοδοτεί το Tren de Aragua». Το BBC αποκάλυψε
αμέσως μετά πως η ίδια και η ομάδα της είχαν ζητήσει τη δέσμευση της κυβέρνησης του προέδρου
Ντόναλντ Τραμπ για να προωθήσουν την ιδέα ότι ο πρόεδρος της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο είναι ο
επικεφαλής της Tren de Aragua, μιας εγκληματικής συμμορίας που χαρακτηρίστηκε τρομοκρατική
οργάνωση τον Ιανουάριο.
Παρά το γεγονός ό,τι ξένοι παρατηρητές εκτιμούν εδώ και καιρό πως έχουν ωριμάσει οι συνθήκες για
πολιτική αλλαγή στη Βενεζουέλα, η αντιπολίτευση στη χώρα παραμένει βαθιά διχασμένη.
Από την άλλη, οι προβλέψεις για την πορεία της οικονομίας μπορεί να δημιουργούν μια αίσθηση
αισιοδοξίας βάσει αριθμών, η κοινωνία όμως δείχνει να έχει εξαντλήσει τα όρια αντοχής και αναμονής
κι αρκετοί είναι εκείνοι που θα ήθελαν να δουν τη χώρα να εφαρμόζει ένα διαφορετικό οικονομικό
μοντέλο. Παρά τη βελτίωση των δεικτών της Γενικής Οικονομίας, η Βενεζουέλα εξακολουθεί να έχει το
υψηλότερο ποσοστό ανισότητας στην Αμερική. Οι ελλείψεις τροφίμων και ο υπερπληθωρισμός έχουν
σε μεγάλο βαθμό τερματιστεί, όμως ο πληθωρισμός παραμένει υψηλός κι αυτό εξακολουθεί να αποτελεί
μια δύσκολη εξίσωση για τους πολίτες που κατανοούν το σημερινό κόστος ζωής και όχι την μελλοντική
ευημερία. Μια μέτρηση της εταιρείας Panterra με έδρα το Λονδίνο που διενεργήθηκε τον προηγούμενο
Αύγουστο έδειξε ότι το 70% των πολιτών έχει απομακρυνθεί από το κυβερνών κόμμα και πως το
69% όσων ανήκουν στην αντιπολίτευση στηρίζουν τη Μαρία Ματσάδο – σε σντίθεση με τους
ισχυρισμούς Τράμπ. Το ενδιαφέρον όμως βρισκόταν σε μια λεπτομέρεια η οποία αποτύπωνε (δεν
αναφέρεται επακριβώς το ποσοστό) την πλειοψηφία των Βενεζουελάνων να ήταν αντίθετοι σε ανατροπή
του Νικολάς Μαδούρο μέσα από ανάληψη στρατιωτικής δράσης των ΗΠΑ.
Αν και δεν αποτελούσε αντικείμενο έρευνας της εν λόγω μελέτης φανταστείτε πως θα απαντούσαν οι
Βενεζοελάνοι στο ενδεχόμενο τη χώρα να κυβερνά μια ξένη δύναμη δια αντιπροσώπου (συμβαίνει κι
αλλού αλλά δεν το κάνεις βούκινο στο χωριό ό,τι αυτοί που κυβερνούν θα είναι αχυράνθρωποι σου)…
Τελικά η στρατιωτική απομάκρυνση του Μαδούρο συνέβη και οι επόμενες εβδομάδες και μήνες θα
δείξουν πως εκλαμβάνει και δέχεται ή αντιδρά η κοινωνία στην ενέργεια και τις προθέσεις των ΗΠΑ.
Οικονομία και κοινωνία
Η αναφορά του Ντόναλντ Τράμπ στο μοντέλο διακυβέρνησης που θα ακολουθήσει μέχρι να ολοκληρωθεί
η πολιτική μετάβαση στη χώρα διακατέχεται από μεγάλο ποσοστό αποτυχίας και κατάρρευσης της
οικονομίας. Η Βενεζουέλα είναι μια χώρα που λόγω των κακών οικονομικών δεικτών, βασίζει τη
διατήρηση των κοινωνικών ισορροπιών και της εισοδηματικής σταθερότητας σε επιδοματικές πολιτικές.
Οι άναρχες μεταβάσεις από ένα οικονομικό σύστημα σε κάποιο εκ διαμέτρου αντίθετο επιφέρουν άμεσες
επιπτώσεις με κοινωνικό αντίκτυπο και αποσταθεροποιητικά χαρακτηριστικά. Μια αμερικανική διοίκηση/
διακυβέρνηση δεν έχει ούτε τη γραφειοκρατία πάνω στην οποία θα πρέπει να στηριχτεί για να
υποστηρίξει το εγχείρημα ενώ η απορριπτική (αρχική) προσέγγιση του συστήματος Μαδούρο που
εξακολουθεί να υφίσταται στις δομές και τις υπηρεσίες δύσκολα θα αποδεχθεί να υπηρετήσει ένα
αποικιοκρατικό μοντέλο όπως αυτό που περιέγραψε ο αμερικανός πρόεδρος. Τέτοιου είδους, εν κινήσει
αλλαγές και οικονομικές μεταβάσεις οδηγούν με μαθηματική ακρίβεια σε δυσαρέσκεια, κοινωνική
αναταραχή και ευρύτερη αποσταθεροποίηση. Η οικονομία στη Βενεζουέλα είναι ήδη σε οριακό σημείο
που και ο παραμικρός τριγμός θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρευση.
Αν και η χώρα κατατάσσεται στην πρώτη θέση παγκοσμίως σε αποδεδειγμένα αποθέματα
πετρελαίου (κατέχει 299.953.000 βαρέλια) αντιπροσωπεύοντας το 18,17% των συνολικών παγκόσμιων
αποθεμάτων και βρίσκεται στη δωδέκατη θέση παραγωγών πετρελαίου με 2.355.424 ημερήσια
παραγωγή, η διάρκεια της κρίσης και η οικονομική αβεβαιότητα έχουν επηρεάσει κάθε πτυχή της
κοινωνικής ζωής. Η οικονομία αποτελεί την Αχίλλειο πτέρνα.
Επισήμως η Βενεζουέλα εισήλθε σε περίοδο οικονομικής ύφεσης τον Ιούνιο του 2010 όταν ο Ούγκο
Τσάβες κήρυξε τη χώρα σε καθεστώς «οικονομικού πόλεμου» λόγω των αυξανόμενων ελλείψεων. Η
κρίση επιδεινώθηκε όταν ο Νικολάς Μαδούρο ανέλαβε την εξουσία. Τα προβλήματα που αντιμετώπισε
οφείλονταν κυρίως στις χαμηλές τιμές πετρελαίου το 2015 γεγονός που επηρέασε τη συντήρηση και
διατήρηση της γραμμής παραγωγής των πετρελαιοπηγών ακρετές από τις οποίες κατέστησαν μη
λειτουργικές εκείνη την περίοδο. Δύο χρόνια αργότερα δηλαδή το 2016, η Εθνοσυνέλευση, με
επικεφαλής την αντιπολίτευση, κήρυξε «ανθρωπιστική κρίση στον τομέα της υγείας».
Οι δημοσιονομικές δαπάνες και η συρρίκνωση των εσόδων από το πετρέλαιο εν μέσω κορύφωσης της
κρίσης, δημιούργησε ένα ασφυκτικό οικονομικό περιβάλλον. Ωστόσο η κυβέρνηση απέρριπτε τις
κατηγορίες περί αδιέξοδης οικονομικής πολιτικής και κατέστειλε τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις
στις οποίες διοργάνωνε η αντιπολίτευση. Σύμφωνα με ξένους παρατηρητές περίπου 6.000 – 8.000 άτομα
έχασαν τη ζωή τους εξαιτίας της βίαιης καταστολής.
Κυρώσεις
Ευρωπαϊκή Ένωση, Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής και άλλες χώρες επέβαλαν προσωποποιημένες
κυρώσεις σε κυβερνητικούς αξιωματούχους και στελέχη του στρατού και των δυνάμεων
ασφαλείας κατηγορώντας το Καράκας για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, υποβάθμιση του
κράτους δικαίου και διαφθορά.
Η Ουάσιγκτον προχώρησε τότε ένα βήμα παραπέρα επιβάλλοντας κυρώσεις στον πετρελαϊκό
τομέα ενώ πάγωσε και τα κεφάλαια τις χώρας στο εξωτερικό. Ο όρος «οικονομικός πόλεμος» επανήλθε
στο προσκήνιο από τους κυβερνώντες στη Βενεζουέλα και το αποτύπωμα στην αγορά θύμιζε όντως
εμπόλεμη περίοδο. Η καταβαράθρωση των τιμών του πετρελαίου σε συνδυασμό με τις διεθνείς κυρώσεις
και την διαρκή κριτική από την επιχειρηματική ελίτ και τους επικριτές της κυβέρνησης ανέδειξαν
συζητήσεις και κατηγορίες για οικονομική κακοδιαχείριση και διαφθορά. Στο επίκεντρο της κριτικής
από την πλευρά της αντιπολίτευσης, βρέθηκε και το οικονομικό μοντέλο Τσάβες και Μαδούρο
αποδίδοντας την συνεχιζόμενη κρίση στο σοσιαλιστικό χαρακτήρα των πολιτικών της κυβέρνησης.
Από την πρώτη στιγμή που επιχειρήθηκε η απομόνωση της χώρας (ήδη από την εποχή Τσάβες), η
Βενεζουέλα στράφηκε σε Ιράν, Ρωσία και Κίνα σε αναζήτηση ικανών εταίρων που θα αντιστάθμιζαν τις
απώλειες που επέφερε το αμερικανικό εμπάργκο.
Μέχρι το 2013 το Καράκας είχε λάβει με τη μορφή δανεισμού 51 δις δολάρια από την
Κίνα χρησιμοποιώντας ως εγγυοδοσία συγκεκριμένες ποσότητες πετρελαίου. Το 2018 αναζητώντας
διέξοδο στην αδυναμία συντήρησης των υποδομών εξορύξεων και μεταφοράς πετρελαίου ο Μαδούρο
λαμβάνει δάνειο 5 δις δολαρίων από το Πεκίνο σε μια χρονική στιγμή που οι κυρώσεις ΗΠΑ και Ε.Ε.
είχαν γονατίσει τη χώρα. Η Κίνα βρίσκεται πλέον εκτός του παιχνιδιού στη Βενεζουέλα ωστόσο δεν είναι
ξεκάθαρο για την ώρα, τι είδους ρήτρες υπάρχουν (αν υπάρχουν) για τη διασφάλιση των κεφαλαίων της.
Βασικοί Δείκτες της Οικονομίας
Η οικονομία της Βενεζουέλας χαρακτηρίζεται από προβλεπόμενη αύξηση του ΑΕΠ κατά 3% για το
2025, αλλά αντιμετωπίζει προβλήματα όπως ο υψηλός πληθωρισμός, η επίμονη φτώχεια και ένα μεγάλο αρνητικό δημοσιονομικό ισοζύγιο. Άλλοι βασικοί δείκτες περιλαμβάνουν ποσοστό φτώχειας 51,9%, ποσοστό ανεργίας 5,5% (αν και η υποαπασχόληση είναι πιθανώς υψηλότερη) και εξάρτηση από το πετρέλαιο για το 95% των εξαγωγών της. Βασικά ζητήματα περιλαμβάνουν επίσης μια εύθραυστη υποδομή, με μια κρίση ενέργειας που επηρεάζει την υδροηλεκτρική και θερμοηλεκτρική παραγωγή, και μια κρίσιμη κατάσταση επισιτιστικής ασφάλειας.
Οι βασικοί δείκτες της οικονομίας καταγράφονται ως εξής :
ΑΕΠ: Προβλέπεται να αυξηθεί κατά 3% το 2025, φτάνοντας τα 110 δισεκατομμύρια δολάρια.
Πληθωρισμός: Παραμένει υψηλός, με προβλεπόμενο ποσοστό πληθωρισμού 71,7% για το 2025, αν και
έχει επιβραδυνθεί από τις κορυφές του υπερπληθωρισμού.
Φτώχεια: Το 51,9% του πληθυσμού ζούσε σε συνθήκες φτώχειας το 2023, με το 53% του συνολικού
πληθυσμού να χαρακτηρίζεται ως εξαιρετικά φτωχό.
Ανεργία: Το επίσημο ποσοστό ανεργίας ήταν 5,5% το 2023, αλλά ο αριθμός των υποαπασχολούμενων
είναι υψηλός.
Δημοσιονομικό Ισοζύγιο: Προβλέπεται αρνητικό δημοσιονομικό ισοζύγιο -12,6% του ΑΕΠ για το 2024.
Συναλλαγματικά Αποθέματα: 10,4 δισεκατομμύρια δολάρια τον Ιανουάριο του 2025, που ισοδυναμούν
με 5,9 μήνες εισαγωγών.
Βασικά ζητήματα
Οικονομική Κακοδιαχείριση: Μια δεκαετία σοβαρής οικονομικής συρρίκνωσης (πάνω από 75% μεταξύ
2014-2021) οφείλεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων, όπως η κακή οικονομική διαχείριση, η μειωμένη
παραγωγή πετρελαίου και οι κυρώσεις.
Εξάρτηση από το Πετρέλαιο: Η οικονομία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πετρέλαιο, με το 95%
των εξαγωγών της να βασίζεται στο πετρέλαιο, γεγονός που την καθιστά ευάλωτη στις παγκόσμιες διακυμάνσεις των τιμών του πετρελαίου.
Κρίση Ενέργειας: Οι εκτεταμένες διακοπές ρεύματος αποτελούν σημαντικό πρόβλημα, που προκαλείται από τη μειωμένη υδροηλεκτρική παραγωγή στο φράγμα Guri και την ανεπαρκή ποσότητα καυσίμων για θερμοηλεκτρικούς σταθμούς.
Υποδομές: Η εκτεταμένη ανασφάλεια και η αδυναμία πρόσβασης σε βασικές υπηρεσίες κοινής
ωφέλειας, συμπεριλαμβανομένης της ηλεκτρικής ενέργειας και των μεταφορών, επηρεάζει ένα σημαντικό μέρος του πληθυσμού.
Επισιτιστική Ανασφάλεια: Υπάρχει μια κρίσιμη κατάσταση επισιτιστικής ασφάλειας, με το 15% του
πληθυσμού (περίπου 4 εκατομμύρια άτομα) να έχει επείγουσα ανάγκη επισιτιστικής βοήθειας και το 40% να αντιμετωπίζει μέτρια έως σοβαρή επισιτιστική ανασφάλεια.
Υψηλό Δημόσιο Χρέος: Το χρέος της γενικής κυβέρνησης της Βενεζουέλας ήταν περίπου 159% του
ΑΕΠ το 2023 και η χώρα βρίσκεται σε κατάσταση αθέτησης πληρωμών από το 2017.
Μαζική Έξοδος: Πάνω από επτά εκατομμύρια Βενεζουελάνοι έχουν εγκαταλείψει τη χώρα,
συμβάλλοντας στη μείωση του εργατικού δυναμικού και στην περαιτέρω επιδείνωση της οικονομικής κρίσης.
Διαβάστε επίσης:
Μητσοτάκης για Βενεζουέλα: Ελπίδα, σιωπή και ευθυγράμμιση
