Περισσότερα από 8.000 οικιστικά ακίνητα που έχουν αποκτηθεί μέσω πλειστηριασμών πρώτης και δεύτερης κατοικίας αναμένεται να ρίξουν στην αγορά οι εταιρείες διαχείρισης απαιτήσεων (servicers) την επόμενη διετία. Ακίνητα που αποκτήθηκαν με χαμηλό κόστος από δανειακά χαρτοφυλάκια και τώρα –μετά από τακτοποίηση, νομιμοποίηση, ακόμη και ανακαινίσεις– επιστρέφουν στο «ράφι», έτοιμα για νέους ιδιοκτήτες.
Η κυβέρνηση παρουσιάζει τη μαζική αυτή διάθεση ακινήτων ως ανάσα στην στεγαστική ασφυξία που βιώνουν κυρίως οι νέοι και τα ζευγάρια μεσαίων εισοδημάτων. Όμως το πραγματικό ερώτημα παραμένει: σε ποιο ύψος θα φτάσουν οι τιμές και ποιοι τελικά θα μπορούν να αποκτήσουν κατοικία, όταν αυτή έχει «περάσει» μέσα από το φίλτρο των funds;
Τα νούμερα και οι παίκτες της αγοράς
Η Intrum Hellas, μέσω της θυγατρικής REOc, κρατά το μεγαλύτερο απόθεμα: 11.000 ακίνητα, εκ των οποίων 5.000 είναι κατοικίες. Από αυτά, 2.500 ακίνητα αξίας 350 εκατ. ευρώ είναι ήδη έτοιμα προς πώληση και θα κυκλοφορήσουν στην αγορά μέχρι το τέλος του 2025. Τα υπόλοιπα θα ακολουθήσουν σταδιακά έως το 2027.
Η Cepal σχεδιάζει να διαθέσει 1.500 έως 2.000 κατοικίες εντός 2026. Από αυτές, οι 750 πληρούν τα κριτήρια του κρατικού προγράμματος «Σπίτι μου», το οποίο απευθύνεται σε νέους έως 39 ετών. Στον ίδιο χρονικό ορίζοντα, η doValue Greece θα διαθέσει 800 ακίνητα, ενώ συνολικά στο πλάνο της είναι η προώθηση 12.000 κατοικιών μέσω πλειστηριασμών.
Πώληση με έκπτωση, αλλά όχι κοινωνική πολιτική
Οι εταιρείες αναμένεται να διαθέσουν τα ακίνητα μέσω των δικών τους πλατφορμών (realestate.intrum.gr, ReInvest.gr, Altamira.gr), αλλά και με τη βοήθεια των κλασικών καναλιών της αγοράς (μεσίτες, Spitogatos, Χρυσή Ευκαιρία). Οι τιμές, όπως σημειώνει ο διευθύνων σύμβουλος της Intrum, Γιώργος Γεωργακόπουλος, θα είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο, καθώς τα ακίνητα αποκτήθηκαν φθηνά. Όμως αυτό δεν σημαίνει ότι θα είναι και πραγματικά προσιτά, ειδικά αν δεν υπάρξουν πολιτικές στήριξης και εγγύησης προσβασιμότητας.
Το αδιέξοδο της καθυστέρησης και το κόστος αδράνειας
Οι ίδιοι οι servicers δηλώνουν ότι η διατήρηση ανενεργών ακινήτων είναι ασύμφορη: φορολογικά βάρη, ΕΝΦΙΑ, κόστη συντήρησης, κοινόχρηστα. Όμως, όπως υπογραμμίζει η Λίλα Πατεράκη, Chief Real Estate Officer της doValue, το πραγματικό πρόβλημα είναι η χρονοβόρα τεχνική και νομική ωρίμανση, που μπλοκάρει τη διάθεση ακόμα και για 36 μήνες, λόγω γραφειοκρατίας σε πολεοδομίες και κτηματολόγια.
Από το 2021, η doValue έχει διαθέσει πάνω από 13.000 ακίνητα αξίας 1,6 δισ. ευρώ, εκ των οποίων το 60% ήταν κατοικίες. Όπως αναφέρει η εταιρεία, πάνω από 7.500 νοικοκυριά απέκτησαν στέγη, κυρίως στις μεγάλες πόλεις.
Στέγη για λίγους ή πολιτική κατοικίας για όλους;
Η κίνηση των servicers να «ξεφορτωθούν» το απόθεμα ακινήτων δεν είναι από μόνη της κοινωνική πολιτική. Η πραγματική πρόκληση για το κράτος είναι να ρυθμίσει με κανόνες διαφάνειας και κοινωνικής ωφέλειας τη διακίνηση αυτών των ακινήτων. Η στέγαση δεν μπορεί να αφεθεί μόνο στους όρους της αγοράς.
Αντί για «αόρατο χέρι» της προσφοράς και της ζήτησης, χρειάζεται ορατή παρέμβαση: με δημόσιες εγγυήσεις, προγράμματα απόκτησης πρώτης κατοικίας και ελεγχόμενο πλαίσιο για τις τιμές. Διότι η στέγη δεν είναι εμπόρευμα – είναι κοινωνικό δικαίωμα.
