Στην Ιστορία των εθνών, υπάρχουν στιγμές που η σοβαρότητα υποκλίνεται στο παράλογο και η πολιτική μετατρέπεται σε κακόγουστη φάρσα. Μία τέτοια στιγμή καταγράφηκε πριν από αιώνες, όταν η βρετανική μοναρχία, επιθυμώντας να αποδείξει πως το «ελέω Θεού» δίκαιο εκτείνεται και πέρα από τον τάφο, αποφάσισε να τιμωρήσει παραδειγματικά έναν άνθρωπο που είχε την αναίδεια να έχει ήδη αποβιώσει. Ο Όλιβερ Κρόμγουελ, ο άνδρας που τόλμησε να καταργήσει το στέμμα και να υπογράψει τη θανατική καταδίκη του Καρόλου Α΄, βρέθηκε αντιμέτωπος με την εκδικητικότητα των κληρονόμων του θρόνου, σε μια διαδικασία που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί ως η πιο «ζωντανή» απόδειξη της τρέλας των μοναρχικών.
Η παλινόρθωση της σοβαροφάνειας
Ο Κρόμγουελ είχε φύγει από τον κόσμο το 1858 από φυσικά αίτια, αφήνοντας πίσω του μια δημοκρατία που έμοιαζε περισσότερο με προσωπικό του φέουδο. Όταν ο γιος του, ο Ριχάρδος —άνθρωπος με το σθένος ενός βρεγμένου χαρτονιού— απέτυχε να συγκρατήσει τα ηνία της εξουσίας, οι αριστοκράτες της εποχής έσπευσαν να ανασύρουν τον Κάρολο Β΄ από την ολλανδική εξορία. Η επιστροφή του βασιλιά την άνοιξη του 1660 δεν συνοδεύτηκε μόνο από γιορτές, αλλά και από δίψα για μια ρεβάνς τόσο έντονη, που δεν μπορούσε να αναχαιτιστεί από το βιολογικό τέλος των αντιπάλων του. Για τους υπέρμαχους του στέμματος, το γεγονός ότι ο Κρόμγουελ ήταν νεκρός αποτελούσε ένα απλό διαδικαστικό κώλυμα, το οποίο ξεπεράστηκε με την απαραίτητη δόση μακάβριου θεατρινισμού.
Μια εκτέλεση… κατάλληλη για αρχαιολόγους
Στις 30 Ιανουαρίου 1661, ανήμερα της επετείου του αποκεφαλισμού του Καρόλου Α΄, το Λονδίνο έγινε μάρτυρας ενός θεάματος που θα ζήλευαν και οι πιο ευφάνταστοι νεκροθάφτες. Με βασιλική διαταγή, το λείψανο του Κρόμγουελ εκτάφηκε από το Αβαείο του Γουέστμινστερ. Η μοναρχία, επιδεικνύοντας μια αξιοθαύμαστη επιμονή στους τύπους, έσυρε το σώμα στο Τάιμπερν, το δημόσιο σφαγείο της εποχής. Εκεί, το ακίνητο πτώμα «καταδικάστηκε» να κρεμαστεί στην αγχόνη, ενώ στη συνέχεια αποκεφαλίστηκε και διαμελίστηκε με κάθε επισημότητα. Ήταν η απόλυτη νίκη του στέμματος: κατάφεραν να «σκοτώσουν» κάποιον που δεν ανέπνεε εδώ και τρία χρόνια, στέλνοντας το μήνυμα πως ο βασιλιάς είναι ο απόλυτος άρχων, ακόμη και επί της σήψης.
Η μονιμότητα της ανοησίας
Το κεφάλι του Κρόμγουελ καρφώθηκε σε ένα κοντάρι έξω από το Γουέστμινστερ Χολ, όπου παρέμεινε επί δεκαετίες ως ένα δυσοίωνο «διακοσμητικό» στοιχείο. Η κίνηση αυτή δεν είχε μόνο στόχο να καταπνίξει τις φήμες ότι ο ηγέτης των επαναστατών ήταν ακόμη ζωντανός, αλλά κυρίως να λειτουργήσει ως τροπαιοφόρο λάφυρο. Οι μοναρχικοί, ανίκανοι να αντιμετωπίσουν τις δημοκρατικές ιδέες όσο αυτές είχαν σάρκα και οστά, επέλεξαν να θριαμβολογήσουν πάνω στα οστά. Η βεβήλωση επεκτάθηκε μάλιστα και στους τάφους των μελών της οικογένειάς του, αποδεικνύοντας πως η βασιλική οργή δεν γνωρίζει όρια, ούτε καν αυτά της κοινής λογικής.
Ο συμβολισμός του παραλόγου
Η «μεταθανάτια εκτέλεση» του Κρόμγουελ παραμένει ένα από τα πιο κομψά παραδείγματα της μοναρχικής αυταρέσκειας. Στην προσπάθειά του να εδραιώσει τη νεοαποκτηθείσα εξουσία του, ο Κάρολος Β΄ κατέφυγε σε πρακτικές που θύμιζαν περισσότερο δεισιδαίμονες πολεμάρχους του μεσαίωνα παρά ηγεμόνες του νεότερου κράτους. Η πράξη αυτή, αν και παρουσιάστηκε ως απονομή δικαιοσύνης, στην πραγματικότητα αποκάλυψε τον τρόμο της μοναρχίας απέναντι στην ανάμνηση της ελευθερίας. Τελικά, το μόνο που κατάφεραν οι εστεμμένοι εκδικητές ήταν να μετατρέψουν έναν σκελετό σε μάρτυρα και τον εαυτό τους σε πρωταγωνιστές μιας ιστορικής κωμωδίας, όπου το σπαθί του δημίου χτυπούσε το κενό, προσπαθώντας να αποκεφαλίσει μια ιδέα που είχε ήδη δραπετεύσει από τον τάφο.
Διαβάστε επίσης:
Σαν σήμερα: Remember, remember, the 5th of November – Η Συνωμοσία της Πυρίτιδας
Μαχάτμα Γκάντι: Η επανάσταση που συγκλόνισε μια αυτοκρατορία
9 Δεκεμβρίου 1987: Η άγνωστη ιστορία της πρώτης Ιντιφάντα (βίντεο)
