Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την πρόθεσή του να προχωρήσει εντός των επόμενων ημερών σε δύο καθοριστικούς διορισμούς: νέο μέλος στο Διοικητικό Συμβούλιο της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (Fed) και νέο επικεφαλής του Γραφείου Στατιστικών Εργασίας (BLS). Οι επιλογές αυτές ενδέχεται να διαμορφώσουν εκ νέου την οικονομική του ατζέντα, σε μια περίοδο παγκόσμιας αβεβαιότητας για την ανάπτυξη.
Οι ανακοινώσεις έγιναν την Κυριακή, κατά την επιστροφή του από το Μπέντμινστερ του Νιου Τζέρσεϊ, με τα φώτα της δημοσιότητας να πέφτουν στην απομάκρυνση της Erika McEntarfer από την ηγεσία του BLS, λίγες μόλις ώρες μετά τη δημοσίευση μιας απογοητευτικής έκθεσης για την απασχόληση. Ο Τραμπ έχει δεχθεί επικρίσεις για τη συστηματική του πίεση προς τη Fed και για την ευθεία αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας θεσμών που παραδοσιακά δεν υπάγονται σε πολιτικό έλεγχο.
Νέο μέλος στη Fed, με ορίζοντα την προεδρία
Αφορμή για την επικείμενη αντικατάσταση στάθηκε η παραίτηση της Adriana Kugler από το Δ.Σ. της Fed, πριν τη λήξη της θητείας της τον Ιανουάριο. Ο Τραμπ δήλωσε ότι εξετάζει δύο πρόσωπα για τη θέση, με βασικό κριτήριο τη στήριξη σε χαμηλότερα επιτόκια, μια γραμμή με την οποία συγκρούεται εδώ και καιρό ο νυν πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ.
Μεταξύ των επικρατέστερων φέρονται οι:
- Kevin Hassett, νυν επικεφαλής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου,
- Kevin Warsh, πρώην διοικητής της Fed,
- Christopher Waller, νυν μέλος του ΔΣ της Fed,
- Scott Bessent, υπουργός Οικονομικών.
Ο διορισμός αυτός δεν αποκλείεται να οδηγήσει σε αλλαγή ηγεσίας στην Ομοσπονδιακή Τράπεζα, καθώς η θητεία του Πάουελ ολοκληρώνεται τον Μάιο του 2026.
Πολιτικός σεισμός στο BLS
Η απόλυση της McEntarfer από το Γραφείο Στατιστικών Εργασίας, μετά από αναθεωρήσεις προς τα κάτω στα στοιχεία Μαΐου και Ιουνίου για τις νέες θέσεις εργασίας, προκάλεσε έντονες αντιδράσεις. Ο πρώην επικεφαλής του BLS και προσωπική επιλογή του Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, William Beach, δήλωσε:
«Δεν βλέπω κανέναν απολύτως λόγο για την αποπομπή της. Αυτό είναι επιζήμιο».
Ο Beach υπερασπίστηκε το έργο της υπηρεσίας, λέγοντας ότι παρά τις εκάστοτε αναθεωρήσεις, πρόκειται για τον πιο αξιόπιστο στατιστικό φορέα παγκοσμίως.
Αξιοσημείωτο είναι ότι η McEntarfer είχε λάβει διακομματική στήριξη κατά την επικύρωση της από τη Γερουσία, με ψήφους 86 υπέρ και 8 κατά, ανάμεσά τους και του τότε γερουσιαστή και σημερινού Αντιπροέδρου JD Vance.
Επικρίσεις για “πολιτική άλωση” της Fed
Η αποχώρηση Kugler έρχεται σε μια περίοδο πρωτοφανούς δημόσιας πίεσης από τον Τραμπ προς την κεντρική τράπεζα, με επαναλαμβανόμενες προσβολές προς τον Πάουελ, τον οποίο αποκάλεσε:
«ΠΟΛΥ ΑΓΡΙΑ, ΠΟΛΥ ΗΛΙΘΙΟ & ΠΟΛΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟ»
Αφορμή, η άρνηση της Fed να μειώσει τα επιτόκια με ρυθμό που θα επιθυμούσε ο Λευκός Οίκος. Στόχος του Τραμπ είναι να οδηγήσει σε μια πιο επιθετική χαλάρωση, ενόψει και των αμερικανικών εκλογών.
Ο Kevin Hassett, μιλώντας στο Fox News Sunday και στο Meet the Press του NBC, υπερασπίστηκε την ανάγκη αντικατάστασης στο BLS, υποστηρίζοντας ότι οι αναθεωρήσεις δεν εξηγούνταν επαρκώς, άρα απαιτείται «φρέσκια ματιά» στην ηγεσία της υπηρεσίας.
Ένα βήμα πιο κοντά στον πλήρη έλεγχο
Με τους συγκεκριμένους διορισμούς, ο Τραμπ εγκαθιστά σταδιακά “δικούς του ανθρώπους” σε θεσμούς-κλειδιά της οικονομικής διαχείρισης. Το στοίχημα δεν είναι απλώς η ευθυγράμμιση πολιτικών θέσεων, αλλά η δομική μεταμόρφωση της αμερικανικής διοικητικής αρχιτεκτονικής με πιο εκτελεστικές, κεντρικές παρεμβάσεις – κάτι που ανησυχεί έντονα το πολιτικό και ακαδημαϊκό κατεστημένο.
Καθώς η προεκλογική περίοδος εντείνεται, αναλυτές επισημαίνουν ότι τέτοιες κινήσεις θολώνουν τα όρια μεταξύ πολιτικής εξουσίας και θεσμικής ανεξαρτησίας – και μπορεί να αλλάξουν για πάντα τη σχέση πολιτείας και αριθμών στις ΗΠΑ.
